Moedersterfte rondom geboorte is grotendeels te voorkomen

De meeste vrouwen in ontwikkelingslanden die doodgaan tijdens de zwangerschap of de baring, sterven door behandelbare infectieziekten, niet door complicaties die met de bevalling samenhangen. Clara Menendez van de Universiteit van Barcelona in Spanje deed twee jaar lang onderzoek bij overleden zwangere vrouwen in het Maputo General Hospital in Mozambique. Behandelingen tegen infectieziekten zouden de sterfte onder zwangere moeders flink verlagen (Plos Medicine, februari 2008).

Menendez en haar collega’s voerden autopsie uit op 139 gestorven moeders. Ze inspecteerden alle organen, analyseerden het bloed en namen monsters van verschillende weefsels. Zo achterhaalden ze de doodsoorzaak van de vrouwen.

Bij slechts 38,2% van de moeders waren complicaties tijdens de zwangerschap of de geboorte de doodsoorzaak. Vooral hevige bloedingen waren hiervoor verantwoordelijk. Aan die complicatie stierven ook in deze studie de meeste vrouwen.

Maar in meer dan de helft van de gevallen (56%) had de dood een andere oorzaak, die niet gerelateerd was aan de zwangerschap. Infectieziekten namen een groot deel hiervan voor hun rekening: veel vrouwen stierven aan HIV/AIDS gerelateerde aandoeningen, longontsteking, ernstige malaria, of hersenvliesontsteking. Bij vier vrouwen was kanker de oorzaak. Ruim de helft van de onderzochte vrouwen was besmet met HIV.

Het is de eerste keer dat de doodsoorzaken van vrouwen in het kraambed in sub-Sahara Afrika op deze grondige manier werden uitgezocht. Tot nu toe waren patiëntendossiers en mondelinge rapporten vaak de enige informatie. Dat behandelbare infectieziekten een dergelijk groot aandeel hebben in moedersterfte is daardoor niet eerder zo duidelijk aan het licht gekomen.

Jaarlijks sterven 1000 vrouwen op iedere 100.000 geboorten in Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara tijdens de zwangerschap, de bevalling, of in de weken daarna. Ter vergelijking: in Westerse landen sterven 8 vrouwen per 100.000 geboorten.

Het vijfde Millenniumdoel dat de Verenigde Naties in 2000 stelden voor 2015, is dan ook het met driekwart terugbrengen van dat hoge sterftecijfer. Anno 2008 ziet het er niet naar uit dat dit doel gehaald zal worden.

De studie van Menendez laat zien dat om dit te bereiken niet alleen het aantal bevallingen onder deskundige begeleiding moet toenemen. Ook maatregelen om infectieziekten te voorkomen of te behandelen, zoals met insecticide geïmpregneerde klamboes tegen malaria, en middelen tegen HIV/AIDS en bacteriële infecties, zullen de sterfte onder moeders doen afnemen.

Niki Korteweg