Marco van Basten terug bij zijn oude liefde

Marco van Basten is als trainer terug op het oude nest. Hij kwam met Ajax een contract van vier jaar overeen en moet de club terugbrengen aan de top.

Marco van Basten viert het veroveren van de Europa Cup 2 in 1987 op het balkon van de Amsterdamse stadsschouwburg. Rechtsboven een jonge Dennis Bergkamp. Foto Bert Verhoeff Verhoeff, Bert

Marco van Basten heeft vanaf 1 juli zijn droombaan en Ajax zijn gedroomde trainer. De ultieme combinatie werd gisteren een feit nadat de laatste plooien in de onderhandelingen waren gladgestreken. De huidige bondscoach maakte er de afgelopen maanden geen geheim van dat hij trainer van Ajax wilde worden. Vanwege zijn privésituatie ambieerde hij geen baan in het buitenland. Bovendien is Ajax, waar hij als speler tussen 1981 en 1987 furore maakte en een contract bij AC Milan afdwong, nog altijd zijn grote liefde.

De afgelopen jaren sloeg hij weinig thuiswedstrijden over in de Arena. Bijna altijd vertoefde hij in het gezelschap van zijn maatje John van ’t Schip, die, net als Rob Witschge, ook zijn assistent zal zijn bij de voor hen welbekende nieuwe werkgever. Natuurlijk moesten er spelers worden gescout voor het Nederlands elftal, maar wie Van Basten gebiologeerd op de perstribune zag kijken, kon zich niet aan de indruk onttrekken dat hij ervan genoot om zijn oude club aan het werk te zien.

Ajax had verschillende kandidaten op het oog voor de opvolging van Henk ten Cate en interim-trainer Adrie Koster. Niet iedereen bij de club stond en staat achter de keuze voor Van Basten. De voormalige wereldspits heeft tenslotte geen ervaring als clubtrainer. Wel begon hij in 2003 bij Ajax zijn trainersloopbaan als jeugdcoach na een rustperiode van zeven jaar.

Het is dus een sprong in het duister om hem aan te stellen, juist nu Ajax sportief kwakkelt en ook op bestuurlijk niveau sterk wordt bekritiseerd. De club heeft eigenlijk behoefte aan een sterke persoonlijkheid en een doorgewinterde trainer à la Guus Hiddink, met wie voorzitter John Jaakke ook verschillende gesprekken heeft gehad. De oud-trainer van PSV kiest ervoor ook de komende twee jaar in dienst van de Russische voetbalbond te blijven.

Van Basten erkent dat hij geen ervaren clubcoach is, maar denkt over voldoende capaciteiten te beschikken om Ajax weer naar behoren te laten presteren. Bij een tussentijdse evaluatie na twee jaar kan de club altijd nog met hem breken, zo vermeldt zijn contract. „Ze kunnen het bij Ajax rustig met mij proberen”, zei hij vorige week zelfverzekerd. Afgelopen zomer had hij al besloten op te stappen bij voetbalbond KNVB. „Want we waren toe aan iets anders.”

Van Basten is er ook van overtuigd dat zijn vrienden van vroeger, Witschge en Van ’t Schip, ervoor zorgen dat de trainersstaf complementair wordt. Terwijl er juist in het rapport van de commissie Coronel een aanbeveling staat om de hoofdtrainer in het vervolg niet meer zijn eigen assistenten te laten kiezen.

Het was echter de uitdrukkelijke voorwaarde van Van Basten dat beiden ook door Ajax in dienst worden genomen. Zo stelde hij het inkomen van zijn assistenten voorlopig veilig. „Ik heb vertrouwen in de mensen met wie ik de afgelopen jaren heb samengewerkt”, stelt Van Basten op de website van de voetbalclub. „Ajax vindt dit ook de beste manier, anders had de club het op een andere manier willen invullen.”

Binnen een week zag Ajax twee van zijn beste aanvallers ooit terugkeren in de moederschoot. De verrassende komst van Johan Cruijff afgelopen dinsdag op de ledenvergadering heeft de onderhandelingen met Van Basten ongetwijfeld goed gedaan. Vier jaar geleden adviseerde hij de KNVB om ‘San Marco’ als bondscoach aan te stellen. In die hoedanigheid kreeg de geboren Utrechter na een mislukt WK steeds meer kritiek. Nu kon Cruijff zijn zegen geven aan Van Basten als trainer van Ajax. Het viel op dat Cruijff de in het rapport Coronel bekritiseerde managers Maarten Fontein (algemeen directeur) en Martin van Geel (technische zaken) uit de wind hield. Opmerkelijk was dit niet, omdat hij de afgelopen jaren met beiden steeds goed contact heeft onderhouden. En ook Van Basten zegt prima ervaringen met de directeuren te hebben in de (sollicitatie)gesprekken die hij met hen voerde. „Fontein kwam op mij over als een professionele en vriendelijke man. Martin van Geel krijgt eveneens een hoop over zich heen in het rapport, maar ook met hem heb ik uitstekende gesprekken gevoerd. Dat geldt tevens voor de bestuursleden. Het is wel bijzonder om zoveel te moeten lezen over mensen met wie je goed contact hebt over iets dat de komende jaren bij Ajax gaat plaatsvinden.”

Cruijff en Van Basten delen dezelfde voetbalvisie en zij lijken een ideaal duo om de komende maanden de technische gang van zaken bij Ajax te herstructureren. Daarbij stuiten zij op een andere aanbeveling van het rapport van de commissie-Coronel. Die betreft twee opties: kies voor een sterke trainer met managementkwaliteiten, die leiding kan geven aan de betaaldvoetbalafdeling of zorg voor een sterke technisch directeur met ruime verantwoordelijkheden en bevoegdheden die de baas is van een goede trainer. Volgens de letter van het rapport zijn beiden straks niet aanwezig. Maar het is aannemelijk dat Van Basten met Cruijff als souffleur er wel uit zal komen. Op het gebied van talentherkenning zal hij zich echter nog een keer moeten bewijzen. Bij het Nederlands elftal selecteerde Van Basten spelers als Dave van den Bergh, Theo Janssen en Kevin Bobson. Als hoofdtrainer van Ajax kan hij zich in het aan- en verkoopbeleid geen verkeerde inschattingen meer veroorloven.

Ajax zal zijn nieuwe technische staf op 5 maart presenteren. Van Basten beantwoordt dan vragen over zijn plannen. Hij beseft dat alles in het teken moet staan van twee doelstellingen: Ajax kampioen maken en terugbrengen aan de internationale top.

Op nrc.nl/ajax staat de berichtgeving over de problemen bij Ajax. Discussieer mee op nrc.nl/discussie.