Elke dag 400 illegale abortussen in Marokko

Dagelijks hebben in Marokko zeker 400 illegale abortussen plaats. Vrouwenarts Chraïbi wil dat de wetgeving wordt versoepeld. Hij hekelt de hypocrisie.

Een vrouw van 23 jaar die niet voor zichzelf kan zorgen, voor de tweede keer ongewenst zwanger, vader onbekend. Ze kwam die ochtend in de kliniek in de Marokkaanse hoofdstad Rabat bij Dr. Chafik Chraïbi voor hulp. De moeder van de vrouw was in alle staten: ze moest al een kleinkind opvoeden, nog een erbij was onmogelijk en dus vroeg ze een abortus. „Maar het was geen verkrachting of incest, dus ik kon niets doen”, zegt Chraïbi.

Vrouwenarts Chraïbi, hoogleraar aan de Universiteit van Rabat en afdelingshoofd in de universiteitskliniek Des Oranger kent de harde praktijk van ongewenste zwangerschappen. En van illegale abortussen waarvan er volgens zijn schatting dagelijks zeker 400 plaats hebben. Eind vorig jaar besloot hij dat het tijd werd voor een nationaal debat.

Op het spreekuur, maar ook bij de eerste hulp krijgt hij te maken met de gevolgen van illegale abortus. Zoals onlangs een studente van 19 jaar die in shocktoestand, bijna doodgebloed, werd binnengebracht met een gescheurde baarmoederhals. Twee dagen later overleed ze als gevolg van infectie. „Infecties, bloedingen, allerlei kruiden en rommel via de vagina ingebracht, tot en met vergiftigingen door drankjes en regelrechte zelfmoordpogingen. We zien het hier dagelijks voorbijtrekken.”

Medische vakbladen, maar ook onafhankelijke publiekstijdschriften en zelfs het zakenblad L’Economiste publiceerden zijn pleidooi voor versoepeling van abortusregels. Nu is zwangerschapsonderbreking verboden, tenzij er sprake is van ernstige misvormingen van de foetus of als de vrouw ernstig gestoord is. „Deze wetgeving is veel te restrictief. De laatste jaren kunnen we over alles debatteren in Marokko, van seksualiteit tot de rol van de koning. Waarom niet over abortus?”, aldus Chraïbi.

Chraïbi hekelt de hypocrisie rond abortus. „We sluiten onze ogen: het is net als met alcohol. Officieel is het verboden, maar in praktijk is het geen probleem.” Afgezien van de klassieke ‘engeltjesmakers’ (vroedvrouwen, wonderdokters en kruidenvrouwtjes) vormt de zwangerschapsonderbreking een dankbare bijverdienste voor de medische stand. Zijn collega’s rekenen, afhankelijk van de staat van zwangerschap tussen de 1.500 en de 10.000 dirham (130 - 885 euro) voor een illegaal uitgevoerde abortus. De illegaliteit werkt corruptie in de hand. Lastige politieagenten worden afgekocht. Op dit moment zitten 10 tot 15 artsen vast voor het uitvoeren van illegale abortussen, zegt Chraïbi. Vermoedelijk omdat ze ruzie kregen over de afkoopsom of een gratis uit te voeren abortus voor een lokale autoriteit.

De ‘niet-medische’ abortussen zijn meestal een stuk goedkoper, maar veel riskanter voor de gezondheid. Behalve allerlei paardenmiddelen als een berg aspirines opgelost in sodawater of onduidelijke kruidendrankjes bestaat de aanpak daarbij uit levensgevaarlijk gepruts met haaknaalden. Chraïbi gaat ervan uit dat er jaarlijks zo’n 130 vrouwen sterven als gevolg van een slecht uitgevoerde abortus.

„En hoeveel meisjes worden hier niet op straat gezet en belanden noodgedwongen in de prostitutie omdat ze ongetrouwd zwanger zijn geworden?” Chraïbi wijst verder op de kinderen die te vondeling worden gelegd en in weeshuizen belanden. „Ik ben niet vóór abortus, maar tegen de onacceptabele medische en sociale situatie die door de huidige wetgeving wordt veroorzaakt.”

Sinds zijn oproep tot een openbaar debat is hij naar eigen zeggen een geziene gast op spreekbeurten en presentaties. Maar het kabinet onder leiding van de conservatieve, nationalistische Istiqlalpartij heeft niet gereageerd en collega-artsen doen er publiekelijk liever het zwijgen toe. Het politieke klimaat, waarin de fundamentalistische beweging zich steeds sterker dreigt te maken, lijkt de discussie niet ten goede te komen. De ulema, islamitische schriftgeleerden, houden zich stil. Wie over abortus spreekt, moet erkennen dat Marokko op grote schaal seksueel actief is zonder dat sprake is van een huwelijk. Dat alleen al is taboe.

Toch toont Chraïbi zich optimistisch. In Tunesië is immers ook een liberalere abortuswetgeving ingevoerd. Hij is bezig met het oprichten van een stichting tegen clandestiene abortussen. De Europese moslimactivist Tariq Ramadan zal worden aangezocht voor steun. Het doel is wetgeving die ook de sociale omstandigheden betrekt bij een abortus. „De eerste stap is genomen door abortus bespreekbaar te maken.”