De zwartrijder heeft vaak een lease-auto

De fiscus jaagt met speciale flitsauto’s op leaserijders. Hij wil fraudeurs opsporen. De jacht op overtreders levert ook een onverwacht voordeel op. Het verkeer wordt een stukje veiliger.

Het is tamelijk uitzonderlijk dat de fiscus het dagelijks leven van burgers volgt. Maar die macht heeft hij wel. Tegenover welke andere overheidsinstantie moet u precies vertellen hoeveel u verdient en hoeveel spaargeld op de bank staat, moet u de doktersrekeningen overleggen en ook uitleggen welke instanties u sympathiek genoeg vindt om geld aan te schenken? Onder omstandigheden bent u wettelijk verplicht al deze vragen van de belastinginspecteur te beantwoorden. Dan is het niet zo gek dat de fiscus ook precies wil weten waar u met uw auto naartoe rijdt.

Onder omstandigheden is dat inderdaad normaal, maar alleen voor mensen met een auto van de zaak en dan nog alleen voor degenen die geen extra belasting willen betalen voor die lease-auto. De Belastingwet gaat er standaard van uit dat het vrije gebruik van een lease-auto inclusief brandstof en onderhoud net zo goed inkomen vormt als het salaris dat op de bankrekening wordt gestort.

De hoogte van dat bijkomende inkomen wordt met de natte vinger gefixeerd op 25 procent van de nieuwwaarde van de auto. Vorig jaar was dat nog 22 procent. De extra belasting wordt bij de uitbetaling van het loon meteen ingehouden. Wie geen privégebruik van de lease-auto maakt, heeft persoonlijk geen voordeel van de auto en hoeft daar dus ook geen belasting over bij te betalen. De wet is coulant. Tot 500 kilometer privégebruik vindt er evenmin bijtelling plaats.

Wie wel een auto van de zaak heeft en geen bijtelling wil betalen, moet dat vooraf aan de fiscus melden. Door een simpele verklaring krijgt men meteen de vrijstelling. Maar achteraf moet men op verzoek van de inspecteur kunnen bewijzen dat de auto niet voor privéritten is gebruikt. Dat kan vrijwel alleen door nauwkeurig alle zakelijke kilometers te specificeren in een rittenadministratie. De gaten die er tussen zakelijke ritten vallen, tellen als privéritten.

Als meer dan 500 kilometer privé wordt gereden, vervalt de vrijstelling. Het kan zijn dat men in de loop van het jaar pas merkt dat de grens van 500 kilometer is overschreden. In dat geval moet meteen de inspecteur worden inlicht. Die laat u alsnog de volle 25 procent bijtelling betalen. De fiscus legt bij vrijwillige melding geen boete op.

Bij de Belastingdienst hebben zich 200.000 leaserijders gemeld die een beroep op vrijstelling doen omdat zij minder dan 500 kilometer privé rijden. De dienst heeft geen tijd om al die rittenadministraties op te vragen. Maar de fiscus vermoedt dat 60.000 mensen meer dan 500 kilometer privé rijden.

Om die op het spoor te komen, heeft de Belastingdienst camera-auto’s aangeschaft die al rijdend bliksemsnel kentekens kunnen fotograferen. Dat gebeurt vooral op plaatsen waar doorgaans geen zakelijke leaserijders komen: de Efteling, een meubelboulevard met Pinksteren of een bouwmarkt op zondag, en altijd bij de grensovergangen tijdens de vakantie-uittocht.

Wie een paar keer op zo’n plaats wordt gesignaleerd, moet zijn kilometeradministratie voor controle opsturen. In 17 procent van de gevallen blijkt het dan inderdaad fout te zitten. De fiscus heeft een goedkopere en succesvoller manier ontdekt om illegale privérijders op het spoor te komen. Het uitdraaien van de kentekenlijsten en flitspalen levert een schat aan gegevens op tegen mogelijke fraudeurs. En het kan helemaal automatisch.

De uitkomst is in de eerste plaats handig voor de controle van een rittenstaat. De inspecteur weet dan op welke dag een auto waar heeft gereden. De waardevolste ontdekking is dat snelheidsovertreders doorgaans net zo min respect hebben voor belastingregels. Bij 40 procent van de automobilisten die zowel een vrijstelling hebben voor 500 kilometer privé rijden als een verkeersovertreding begaan, zit het mis. Zwartrijders in een lease-auto worden nu sneller door de fiscus betrapt, wat winst is. Of ze moeten de verkeersregels stipt in acht nemen, wat ook winst is. De samenleving wint daardoor dubbel.

Aertjan Grotenhuis

Een foto van de fiscale flitsauto staat op nrc.nl/geld