Smakeloze vlagvertoning

Een wekelijkse zoektocht langs de grenzen van de slechte smaak

Het is eindelijk zover: Kosovo is een zelfstandige staat. De jonge natie moest natuurlijk ook een mooie nieuwe vlag, maar welke? Kosovo pakte het simpel aan. Men organiseerde een dundoekdesignwedstrijd. Het was een succes. De ontwerp-een-vlag-voor-Kosovo-wedstrijd had duidelijk een snaar geraakt. Ontwerpen tot en met uit Zuid-Afrika en Nieuw Zeeland. Er waren zelfs zeven vlagvoorstellen uit Servië, weinig kansrijk, maar ze waren er. Opgeteld 997 inzendingen. Vervolgens ging de Kosovo Symbols Commission aan de slag. Ze gingen schiften. In de eerste plaats vielen alle ontwerpen af waar een adelaar in voorkwam. De Albanezen willen een Albanese adelaar in de vlag, de Koso- vaarse Serviërs voelen daar niets voor. Er moest een vlag komen die boven de partijen wappert, met eenvoudige kleurstelling, zonder woorden, zonder motto. Wat er verder uit moest spreken is de wil van het Kosovaarse volk om bij Europa te horen.

In de diepste beslotenheid koos de symbolencommissie drie vlagontwerpen, die geheim zouden blijven tot het nationale parlement in haar oprichtingsvergadering er één uit zou kiezen. De drie genomineerde ontwerpen lekten onmiddellijk uit. Er was een soortement kopie van het dundoek der Europese Unie bij, twee anderen waren identiek (verticaal zwart-wit-rood-wit) op één symbool na. In één van beide zweeft in de witte middenbaan een spiraal. Waar staat die spiraal voor? De ontwerper meende zich te bedienen van een symbool uit de hoogtijdagen van het Koninkrijk Dardanië in de 3de eeuw voor Chr. (het huidige Kosovo maakte er deel van uit), waar koning Bata de scepter zwaaide. De spiraal zou staan voor de roterende zon. Tja, dat zou natuurlijk kunnen. Anderen merkten op dat de vlagontwerper het symbool van de Dreamcast had gebruikt, een van de jongere generatie apparaten voor videospelletjes. Zinniger associatie is de spiraal zoals hij voorkomt in de door Alfred Jarry geïnspireerde, internationale beweging van de ‘patafysica’, waar hij gidouille heet. De mascotte van de ‘Patafysica’, Père Ubu, draagt die gidouille op de buik.

De patafysica propageert de leer der denkbeeldige oplossingen. Van alles wordt een probleem gemaakt, voor alles is een denkbare oplossing. Patafysica is alles in alles: humor is onderwerp van hoogst ernstige studie, diezelfde hoogst ernstige studie is weer pure humor. In de lach de traan, en omgekeerd, et cetera. De patafysica kent ook Nederlandse ijveraars. Zij noemen zich ‘Bâtafysici’ maar hanteren hetzelfde symbool en eren als beschermheiligen Tómas Bata (van de schoenen) en koning Bata (van Dardanië). In Bâtafysica-orgaan De centrifuge werden in de afgelopen jaren al veel zaken geproblematiseerd. Ik noem de zijwindgevoeligheid van de optelsom, de oneindigheid van de hotelkamer, alsmede de invloed van de vissenstaarten op de golfslag van de zee.

Voor de bâta-wetenschappen is het ronduit sensationeel dat de gidouille opduikt in Kosovo. Denk aan Friesland, Groningen en Drenthe die zich afscheiden van Nederland en je hebt een idee van de levenskansen van zo’n staatje. Maak er een Balkan-monarchietje van en kroon Ubu tot koning. Kosovo is absurd, leve Kosovo! De gidouille als nationaal symbool zou dit op een treffende, zelfbewuste manier verbeelden. Het waren dus spannende dagen, vlak voor Kosovo’s onafhankelijkheidsverklaring. Welke vlag zou het worden?

Helaas, het is de kloon van het EU-dundoek geworden: blauw, en daarop het silhouet van Kosovo in geel met daarboven zes witte sterren. Een smakeloze vertoning, pure afkijkerij. Er gaat zelfs iets nederigs vanuit. Want het is geen solliciteren naar de EU meer wat Kosovo met deze vlag doet. Het nieuwe Kosovo-dundoek is een smeeklap.

Misschien moeten we de gidouille toevoegen. Mét de verwijzing naar het roemruchte koning Bata straalt de vlag immers een belofte uit: Kosovo gaat zorgen voor centrifugale krachten in de EU. Met zo’n smaakvol, beloftevol dundoek kan Brussel niet anders zeggen dan: ‘Kosovootje, kom maar binnen met uw vlag!’