Krakende knieën

Glucosamine werkt niet tegen gewrichtsslijtage (artrose) in de heup. Ook niet in de knie of in andere gewrichten. Dat bleek deze week opnieuw uit onderzoek onder leiding van dr. Sita Bierma-Zeinstra, verbonden aan de afdeling huisartsgeneeskunde van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam.

Glucosamine, claimt de leverancier van dit voedingssupplement, ‘helpt het kraakbeen in de gewrichten op te bouwen en te onderhouden’. En omdat minstens 600.000 Nederlanders artrose hebben, juichen marktanalisten al een paar jaar over de fantastische omzetten van glucosamine. Het preparaat is echt een groeimarkt voor de drogist, net zoals cadeauverpakkingen met lekkere geurtjes.

Het Rotterdamse onderzoek onder 222 artrosepatiënten is niet door de industrie betaald. De patiënten en hun behandelaren wisten niet wie er echt glucosamine kreeg en wie er twee jaar lang een neppil slikte. De onderzoekers noteerden niet alleen de pijn- en gewrichtstijfheidsklachten van de patiënten, maar keken ook op röntgenfoto’s of er iets aan het kraakbeen in het beschadigde gewricht veranderde.

Ook kregen de patiënten een voldoende hoge dosis glucosamine van de goede soort. Het was glucosaminefosfaat en niet glucosaminechloraat. In de schimmige wereld van niet-werkende middelen kunnen daarover enorme controverses ontstaan.

De Rotterdamse onderzoekers schreven deze week in de Annals of Internal Medicine dat er al veel onderzoeken naar glucosamine zijn gedaan, met tegenstrijdige resultaten. En dat de meta-analyses, de studies waarin de resultaten bij elkaar worden gevoegd, eigenlijk allemaal onbeslist zijn. ‘Gezien het bestaande gebruik van glucosamine, is definitief bewijs over de werkzaamheid gewenst’, schrijven de onderzoekers. Nou, volgens hen doet glucosamine dus niks, blijkt na lezing.

Het is niet te verwachten dat iedereen dat nu opeens gelooft. Google op het woord glucosamine, loop wat internetwinkels af die glucosamine verkopen en lees hun aanprijzingen. Die houden daar niet maar zo mee op.

Het zou al heel wat zijn als het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen de registratie als geneesmiddel van Glucosamine van fabrikant Pharma-Nord weer zou schrappen. Het is een medicijn – zonder recept verkrijgbaar – ‘ter verlichting van symptomen van artrose van de knie’. Het college schrijft dat – in 2005 – tot registratie is besloten ‘ondanks de zwakke bewijsvoering voor de werkzaamheid van glucosamine bij artrose’.

Die bewijsvoering is daarna alleen nog maar verslechterd doordat sindsdien vier nieuwe onderzoeken aantoonden dat glucosamine echt niet beter is dan een neppil.

Wim Köhler

Dit is de laatste aflevering vandeze rubriek.