Kosovo onafhankelijk

Het is bijna tien jaar geleden dat de desintegratie van Joegoslavië ophield het dagelijks nieuws te domineren. Uit die tijd dateren dan ook sommige boeken die reliëf kunnen geven aan de schijnbare epiloog daarvan, de gebeurtenissen in Kosovo van deze week. Een uitbreiding en heruitgave verdient bijvoorbeeld Blood and Belonging (Farrar, Straus and Giroux 1994) van de Canadese journalist – en tegenwoordig politicus – Michael Ignatieff (als Waar het bloed kruipt indertijd uitgegeven door Contact). Reizend in Kroatië en Afghanistan, in Koerdistan en Noord-Ierland, beschrijft Ignatieff etnisch nationalisme als collectieve ontsnappingstherapie; een heldenmythe die een uitweg biedt uit een uitzichtsloze werkelijkheid.

‘In Kosovo begon het Joegoslavisch nationalisme en het zal er ook eindigen,’ staat in Kosovo, A Short History (New York University Press, 2002) van de Britse historicus en journalist Noel Malcolm. Serviërs beschouwen Kosovo als de bakermat van hun beschaving, en dergelijke nationalistische mythes zorgen, meer dan religie, voor telkens weer oplaaiend conflict, aldus de auteur. Een verwante these geeft Gerlachus Duijzings, werkzaam aan University College Londen, in zijn Religion and the Politics of Identity in Kosovo (Hurst, 2001). Daarin laat hij zien hoe het delicate weefsel van lokale, tribale en rurale identiteiten, (dorpen, clans, families), verscheurd werd door de opkomst van de mono-etnische natiestaat.

Voormalig NRC-correspondente in Belgrado Yaël Vinckx beschreef wat conflicten in onder meer Kosovo en Macedonië voor gewone mensen uitrichtten in Joegoslavië achter de schermen (NRC Handelsblad/Prometheus, 2004). De Britse journalist Tim Judah, schreef met Kosova, War and Revenge, (Yale Univeristy Press, 2002) een persoonlijk verslag van de etnische zuiveringen in Kosovo in 1999. Het is danig te hopen dat zijn boek gedateerd blijft. (MS)