Hoe ‘Deep Throat’ historie schreef

De film Deep Throat, die BNN en VPRO morgen uitzenden, is gewoon porno. Maar het valt niet te ontkennen dat juist deze seksfilm een cultureel fenomeen is.

Een echte speelfilm maken met expliciete seks, dat was de droom van Jack Horner, de pornoproducent uit de film Boogie Nights (1997). Zou Deep Throat in de buurt liggen van wat Horner bedoelde? In ieder geval heeft regisseur Gerard Damiano, in de ontelbare interviews die hij heeft gegeven na het ongehoorde succes van Deep Throat in 1972, steeds gezegd dat het zijn droom was het niveau van de pornofilm te verheffen. Maar hij heeft nooit gezegd dat het hem met Deep Throat ook gelukt was. Integendeel. Een van de tv-interviews die is opgenomen in de documentaire Inside Deep Throat van Fenton Bailey en Randy Barbato uit 2005, horen we Damiano glashelder zeggen: „Nee, natuurlijk is Deep Throat geen goede film.”

Dat mogelijke misverstand kunnen we dus snel uit de wereld helpen. Deep Throat heeft misschien wel een verhaaltje – vrouw is op zoek naar een orgasme waarbij de dammen breken en de kanonnen bulderen– maar dat is niet op een filmisch interessante manier vertaald. Het zijn onvaste beelden met lange shots van penetraties en koddige scènes tussendoor.

De film heeft ook wel wat humor met zijn malle orgelmuziekjes, maar dan vooral de boertige variant daarop, zoals het bezoekje dat hoofdrolspeelster Linda Lovelace aan de psychiater aflegt die een dansje doet met de Amerikaanse vlag voor hij constateert dat haar clitoris achter in haar keel zit.

Waarom zou het publiek van Nederland 3 dan wel naar Deep Throat moeten kijken morgenavond? Toch niet omdat vrouwen er de weg naar seksuele bevrijding mee wordt (of wérd) gewezen? Wie kan serieus geloven dat vrouwen seksueel worden geëmancipeerd door een film die gaat over een vrouw wier diepste wens het is om mannen met haar keelspieren te bevredigen? Dan moeten VPRO en BNN over dertig jaar ook hiphopclips uitzenden met veel bitches en ho’s en dan zeggen dat vrouwen hierdoor danig werden beïnvloed.

De suggestie dat Deep Throat ook maar een begin inluidde van wat al snel porn chic werd genoemd, is te mal voor woorden. Deep Throat was de derde speelfilm voor Linda Lovelace, haar eerste heette Piss Orgy, haar tweede Dog Fucker, waarmee we een beetje zicht krijgen op de achtergrond van het genre: gewoon porno. De film die Damiano een jaar later maakte, The Devil in Miss Jones, zou al meer aanspraak mogen maken op de kwaliteiten die aan Deep Throat worden toegeschreven.

Maar het valt niet te ontkennen dat Deep Throat geschiedenis heeft geschreven en dus, zoals VPRO en BNN schrijven, „een cultureel fenomeen” is. Daarop hebben film, noch makers, noch acteurs eigenlijk veel invloed gehad. Het is een samenloop van omstandigheden die Deep Throat zijn status gaf. Of het waar is dat de voormalige first lady Jackie Onassis ging kijken, samen met schrijver Truman Capote, of het waar is dat komiek en zanger Sammy Davis jr. niet alleen een bioscoop afhuurde om zijn vrienden te laten kijken, maar dat hij na afloop ook met de man van Lovelace naar bed ging, en of de voormalige vicepresident Spiro Agnew de film zag bij Frank Sinatra thuis – wat maakt het nog uit? Het was en is voldoende voor de roem die Deep Throat verwierf dat wordt beweerd dat het allemaal zo is gebeurd.

Deep Throat is deel van de thema-avond ‘Spuiten en Slikken’, zaterdag, Ned. 3, vanaf 22.14u (film: 00.25u).