Grote zorgen om Mesdags duinen

Waar winden stedelingen zich over op? In Den Haag verzakt Panorama Mesdag door de bouw van een parkeergarage bij de buren.

Het grootste schilderij van Nederland werd in 1881 door Hendrik Willem Mesdag gemaakt. Het is vooralsnog ongeschonden. Foto Lars van den Brink zomerserie NRCNext 2007 Brink, Lars van den

De directeur heeft laatst gedroomd dat het doek van Panorama Mesdag was gescheurd. Dag en nacht is Marijnke de Jong bezig te hopen dat haar cultuurhistorische monument niet verzakt als gevolg van de bouw van een parkeergarage naast het museum. „Dit vreet energie.”

Een half jaar geleden begon bouwer BAM Civiele Projecten met de aanleg van een ondergrondse parkeergarage voor ongeveer tweehonderd auto’s aan de Haagse Mauritskade. Naast het Hilton hotel in aanbouw. En onder een gesloopt zwembad. Bij de bouw van een palenwand traden „onverwacht grote zettingen” op. Het ronde gebouw van Panorama Mesdag is acht millimeter verzakt en zes millimeter naar buiten gedrukt. „En het ergste moet nog komen”, zegt Marijnke de Jong. Het museum werd half september zelfs ontruimd, toen het leek dat zich een nog veel grotere verzakking aan het voordoen was. Dat bleek achteraf een meetfout.

De bouw ligt inmiddels stil. Het duinlandschap van Hendrik Willem Mesdag uit 1881 hangt er nog ongeschonden bij. Een robotje staat onder het grootste schilderij van Nederland en meet pruttelend en zwenkend eventuele vervormingen in de enorme koepel, en met name het dak. Bezoekers genieten onverminderd van het zinsbegoochelende panorama.

De parkeergarage had over een half jaar klaar moeten zijn. „Dat gaan we niet meer halen”, zegt een woordvoerder van BAM, het bedrijf dat de klus voor zes miljoen euro aannam in opdracht van parkeerbedrijf Parkking. De werkzaamheden zijn opgeschort, nadat burgemeester en wethouders hadden laten weten „dat wij geen werkzaamheden zullen accepteren waardoor verdere zetting van Panorama Mesdag kan ontstaan”. Het standpunt volgde op de conclusie van een onderzoek, door de Delftse hoogleraar gebouwen Jan Vambersky, dat de zettingen zijn veroorzaakt door „ondeskundige uitvoering bij het aanbrengen van de palenwand”. De bouwer betwijfelt dat. „Wij hebben geen reden om aan te nemen dat de palenwand niet waterdicht is”, zegt de woordvoerder. De bouwer laat nu zelf onderzoek doen. De resultaten zijn over vier weken bekend.

Hoogleraar Vambersky stelt in zijn onderzoek ook, dat het ronde dak van Panorama Mesdag al vóór het begin van de bouw van de parkeerkelder niet voldeed aan de veiligheidseisen. Merkwaardig, zeggen ze bij het museum, want juist het dak is een jaar geleden vernieuwd om de constructie, die van nature de neiging heeft om te gaan roteren, stabieler te maken. De werkzaamheden waren expres eerder uitgevoerd opdat niets de bouw van de parkeergarage in de weg kon staan. Toch zijn de werkzaamheden „nog niet afdoende” geweest, aldus het rapport van Vambersky, „om het gevaar van instabiliteit weg te nemen”.

De Haagse wethouder Peter Smit (VVD) wil zich niet te veel meer met de kwestie bemoeien. „We moeten de bouwer en ook Panorama verleiden om maatregelen treffen”, zei de wethouder deze week in debat met de gemeenteraad. Dat het museum misschien geen geld heeft voor wéér een reparatie van het dak, is niet de verantwoordelijkheid van de gemeente. Wethouder Smit: „Vóór de winter moet het dak in orde zijn. Als dat niet gebeurt, zullen we Panorama Mesdag aanschrijven.”

Directeur De Jong is behoorlijk kwaad op de gemeente. De „enorme schade” die de constructie al heeft geleden, had voorkomen kunnen worden, „als er vooraf een deugdelijke risicoanalyse was gemaakt en als er bijtijds naar signalen van diverse experts geluisterd was”. En als de eerdere werkzaamheden aan het dak niet afdoende zijn, dan is dat ook de schuld van de ambtenaren met wie alles uitvoerig is besproken. „De gemeente probeert onder de eigen verantwoordelijkheid uit te komen.”

De gemeenteraadsleden zijn vooral „verbaasd” en „bezorgd” over de toekomst van het Panorama. Raadslid Marjolein de Jong (D66): „Ik ging er van uit dat een professioneel bedrijf rekening zou houden met een aanpalend monument.” SP’er Tijmen Colijn is niet tevreden over de wethouder. „Ik verwacht een actievere rol om partijen tot elkaar te brengen. Ik denk dat vooral de bouwer moet worden aangesproken. Want het kan toch niet zo zijn, dat straks alle historische gebouwen in de stad moeten opdraaien voor schade die hun door nieuwbouw van anderen anderen wordt toegebracht.” Wim Pijl van de ChristenUnie-SGP: „Moge God verhoeden dat het panorama verloren gaat.”