Gedragscode patiënten is merkwaardig advies (2)

Het RVZ geeft met zijn rapport een aanzet tot een debat over rechten en vooral verantwoordelijkheden van de patiënt. Op zich een goed initiatief. Toch is er iets in het rapport dat de wenkbrauwen doet fronsen. Het gaat hier om niet altijd individuele gedragskenmerken van de patiënt. Het merendeel van de `probleemgebieden` behelst de communicatie tussen behandelaar en patiënt, die nog ingewikkelder wordt als het gaat om interculturele zorg. Hoe ga je als professional om met je eigen angsten en vooroordelen? En hoe vaardig ben je in het beoordelen en beïnvloeden van iemands gedrag, bijvoorbeeld therapietrouw of agressie? Neem het voorbeeld van een zware Surinaamse man, die alleen al door zijn uiterlijk (groot, zwart, luide stem) intimiderend overkomt.

In behandelrelaties met cliënten uit andere culturen blijkt het gebrek aan interculturele competenties vaak de oorzaak te zijn van genoemde problemen. Patiënten houden zich vaak niet aan een (Hollands) dieet. Zijn zij met sancties te bewegen tot gezonder gedrag? Ze zullen in ieder geval gebaat zijn bij meer competenties dan de gemiddelde medicus in zijn opleiding meekrijgt. Uit het rapport rijst een behoefte aan verzakelijking van de behandelrelatie, na jaren van stimulering van mondigheid. Het gewenste `goede patiëntschap` zal echter slechts moeizaam tot stand komen wanneer de verantwoordelijkheid voor goede communicatie tussen behandelaar en patiënt en de effecten daarvan op de behandeling en het genezingsproces eenzijdig op de schouders van de patiënt wordt gelegd.