Een overbodige nagelbeurt van Madeleine Albright

Madeleine Albright: Memo to the President Elect. How We Can Restore America’s Reputation and Leadership. HarperCollins, New York, 312 blz. €22,– De vertaling, van Bep Fontijn, is verschenen bij Ambo, 288 blz. € 19,95

Als kind, schrijft Madeleine Albright in Memo to the President Elect, nam zij de taak op zich op school ‘de hygiëne van mijn medeleerlingen te verbeteren’. Zij maakte de onderwijzer erop attent ‘dat een aantal van hen vieze nagels had. Hun nagels werden schoongemaakt, maar ik raakte al mijn vrienden kwijt.’

Het is een veelzeggende jeugdherinnering. Albright, voormalig Amerikaans ambassadeur bij de Verenigde Naties en minister van Buitenlandse zaken onder Bill Clinton, pakt de zaken in dit memo weer voortvarend aan. De vuile handen die president George W. Bush volgens haar in de internationale politiek heeft gemaakt, worden grondig gewassen. En de volgende bewoner van het Witte Huis krijgt advies over de gevaren en valkuilen van het ambt. Maar net als bij haar schoonmaakactie op school heeft haar streven een averechts effect. Veel nieuwe lezers zal zij met dit boek niet winnen.

Haar terugblik op het presidentschap van Bush is weinig origineel. Amerikanen, schrijft zij, ‘hebben een hoge prijs betaald voor fouten die in Irak gemaakt zijn.’ Hoe kon het zo verkeerd gaan? Albright: ‘Vanaf de allereerste dag werden de verkeerde mensen op hoge posities aangesteld. Het besluitvormingsproces werd geweld aangedaan of omzeild.’ Gevolg: ‘Het respect voor het Amerikaanse leiderschap is sinds mensenheugenis niet zo laag geweest.’

Dat moet worden rechtgezet, maar de openbare adviezen die zij daarna uitstrooit over de lezer zijn niet prikkelend. Zo zou de volgende president de wereld meer door buitenlandse ogen moeten bekijken. Ook zou hij of zij een actieplan voor de eerste twee jaar in plaats van de eerste honderd dagen moeten ontvouwen, omdat doordacht optreden meer tijd vergt. Hetzelfde geldt voor het selecteren van kabinetsleden en adviseurs: kies zorgvuldig, ga niet over één nacht ijs. En kies voor mannen en vrouwen die tegendraads durven zijn. En o ja, de nieuwe vice-president moet minder macht krijgen dan Dick Cheney nu heeft.

Zo gaat het maar door. Na 50 pagina’s begin je onrustig te draaien, halverwege verlang je naar een bijtende oneliner van ex-minister van defensie Donald Rumsfeld en tegen het slot smeek je om genade. Het stoom dat volgens Albright ‘overal uit het toetsenbord van haar laptop’ sloeg zodra zij over Bush’ presidentschap schreef, heeft zij helaas niet in een interessant boek weten om te zetten.