Een nier van je broer, je vader, je moeder en je vrouw

André Bek: Dansen in het zand. Een leven in geschonken tijd. Lezerspoort Uitgevers, 239 blz. € 16,95

Zoals bekend zijn er talloze Nederlanders die ooit een boek willen schrijven. En dan niet het ‘Definitieve Modelspoorboek’ of ‘Een opgeruimde Kamer in Tien Stappen’, maar uiteraard een roman. Nog beter, een boek over het eigen leven. Het is een bepaald slag mensen dat met die ambitie rondloopt. Ze hebben – vinden zij zelf – veel interessants meegemaakt en achten hun levensverhaal met een soort vanzelfsprekendheid ook belangwekkend voor wildvreemden.

En soms is het dat ook. André Bek onderging in twintig jaar vier niertransplantaties. Eerst van zijn broer, vader en moeder, en tenslotte van zijn eigen vrouw. In Dansen in het zand – een leven in geschonken tijd geeft hij een verslag van de periode rond zijn laatste transplantatie. Stap voor stap beschrijft hij het proces, van de beslissing van zijn José tot de herstelperiode na de operatie. Het relaas is gelardeerd met fragmenten uit zijn leven. Zijn tijd bij de mariniers, zijn liefde voor duiken en dansen, en eerdere ziekenhuisopnamen.

Bek heeft veel moeten doorstaan sinds zijn eerste transplantatie in 1984. Dat hij er in 2004 nog steeds is en, ondanks alles, vasthoudt aan het leven, schrijft hij toe aan zijn vechtersmentaliteit. ‘De moderne skyline van Rotterdam rijst als symbool van wedergeboorte uit de oevers op; herrezen uit de as van 14 mei 1940. Mijn geboortestad, mijn mentaliteit. Een stad die staat voor doorzetten en overleven.’

Dit korte citaat maakt al duidelijk: Bek kijkt niet op een cliché meer of minder. En hij heeft een neiging tot dreunende bombast. Als hij voor het eerst dialyseert voelt het ‘alsof een dolk in zijn hart wordt rondgedraaid’. Als hij herstelt, ‘klimt hij uit een kloof van eenzaamheid’. En hij voelt zich niet wat weemoedig, nee, de ‘melancholie overspoelt’ hem. Bek geeft bij de beschrijving van zijn emoties graag een onsje meer.

Dat neemt niet weg dat Dansen in het zand vooral voor nierpatiënten en hun familie interessant kan zijn en zelfs een steun. Medisch gezien zijn niertransplantaties routine geworden, maar voor iedere patiënt blijft het een ingrijpende gebeurtenis. Zeker orgaandonatie door een geliefde of een familielid kan een verwarrende invloed hebben op de relatie tussen donor en ontvanger. En dialyserende nierpatiënten die het soms te veel wordt, kunnen misschien moed putten uit Beks relaas. Uit zijn vechtlust, zijn liefde voor het leven en niet in de laatste plaats, zijn acceptatie als patiënt. Daarvoor moest de stoere marinier wel eerst een stapje opzij doen.