Terug naar de ‘seventies’

Is de stijgende inflatie een tijdelijk verschijnsel? In Europa bedragen de prijsstijgingen nu iets meer dan 3 procent, China kampt met een inflatie van meer dan 7 procent en in de Verenigde Staten gaan de kosten van het levensonderhoud alarmerend snel omhoog. Gisteren bleek dat daar de inflatie deze maand is toegenomen tot 4,3 procent. Ook de kerninflatie, uitgezonderd voedings- en energieprijzen, steeg verder tot 2,5 procent.

Het idee is nog steeds dat de toenemende inflatie vanzelf weer daalt als in de loop van dit jaar de vertraging van de economische groei zich doet voelen. Bovendien: de prijzen van voeding en energie kunnen toch niet eeuwig zo hard blijven stijgen? Als de olieprijs volgend jaar rond deze tijd nog steeds op 100 dollar staat, dan is de prijsstijging immers terug naar nul.

Al deze aannames zorgen ervoor dat er flinke risico’s worden genomen met het monetaire beleid in de Verenigde Staten. De renteverlagingen daar, tot een niveau van 3 procent, hebben tot gevolg dat er op dit moment een flinke negatieve reële rente is. Daardoor moet de economie wel aangejaagd worden.

Ook de onbeperkte liquiditeitssteun die banken in de VS en Europa krijgen, moet de economie een flinke duw geven. De banken mogen steeds laagwaardiger onderpand leveren aan hun centrale banken om daar geld voor terug te krijgen. De geldvloed die de afgelopen tien jaar de speculatie in alles wat los en vast zit heeft opgedreven, moet noodzakelijkerwijs voortduren om de financiële sector overeind te houden.

De prijs van ijzer steeg begin deze week naar een record en olie sloot voor het eerst boven de 100 dollar per vat. De grondstoffen voor voedingsmiddelen zijn inmiddels al weer met 15 procent gestegen. Na een korte pauze gaan de prijzen van vrijwel alle grondstoffen weer omhoog.

Dat zorgt voor raadsels. Als de wereldeconomie inderdaad een tandje lager gaat, waarom stijgt de prijs van olie dan nog steeds zo hard? En als de bouwactiviteiten zullen inzakken, waarom gaat de prijs van ijzer en staal dan nog steeds omhoog?

Het kan speculatie zijn: de geldvloed is er nog steeds en drijft telkens in een ander hoekje van de markt de prijzen op wanneer dat elders onmogelijk is geworden. Maar het kan even goed zijn dat het tijdperk van lage inflatie inderdaad ten einde is gekomen.

Sinds de inflatie begin jaren tachtig werd getemd, is de overtuiging ontstaan dat het probleem voorgoed weg was. Maar misschien hebben we de afgelopen twee decennia wel in een uitzonderlijke tijd geleefd.

Maarten Schinkel