’s Nachts sterven er meer patiënten

’s Nachts of in het weekend gaan patiënten in het ziekenhuis vaker dood als ze een hartstilstand krijgen. De bezetting van de afdelingen is daar deels debet aan.

Dat schreven Amerikaanse artsen gisteren in het medische tijdschrift Journal of the American Medical Association. Het onderzoek is gedaan in meer dan vijfhonderd ziekenhuizen in de Verenigde Staten, gedurende zeven jaar.

Patiënten die een hartstilstand krijgen, overleven dat meestal niet – ook niet als hun hart er in het ziekenhuis mee ophoudt. Eén op de drie patiënten leeft een etmaal na een hartstilstand nog, en maar ongeveer de helft van díe groep komt levend uit het ziekenhuis.

Patiënten die in het ziekenhuis een hartstilstand krijgen, verschillen nogal. Lang niet iedereen ligt in het ziekenhuis vanwege hartproblemen; en ook maar ongeveer de helft van de patiënten ligt tijdens de hartstilstand op de intensive care.

Cruciaal is wel steeds dat er binnen enkele minuten ingegrepen wordt met reanimatie, een defibrillator en medicatie. De kans op een goede afloop is, mede daarom, kleiner gedurende de nacht en in het weekend, zo blijkt in de Amerikaanse studie. Tussen elf uur ’s avonds en zeven uur ’s ochtends overleefde vijftien procent tot het ontslag uit het ziekenhuis; overdag is dat twintig procent. Ook tussen overleving in het weekend en door de week bestaat verschil.

Patiënten lagen ’s nachts en in het weekend minder vaak aan de hartmonitor, en ook gebeurde het vaker dat niemand getuige was van de hartstilstand. Ook was de hartstilstand (die in fasen verloopt) bij ontdekking gemiddeld verder gevorderd. Dat zijn tekenen dat er minder snel gehandeld kon worden.

Uit eerdere studies was al bekend dat ziekenhuispersoneel ’s nachts meer fouten maakt. Ook speelt volgens de onderzoekers mee dat er dan minder ervaren personeel aanwezig is, en dat er minder bezoek is dat een arts kan waarschuwen.

De resultaten zijn ‘robuust en te generaliseren’, schrijven de auteurs, omdat de verschillen in sterfte in zo veel, en zo diverse ziekenhuizen zijn aangetoond.

In Nederland is geen onderzoek gedaan naar het effect van nacht- en weekenddiensten op hartstilstand. Vorige maand werd wel bekend dat ’s nachts en in het weekeinde meer baby’s bij de geboorte sterven dan op andere momenten. Dat komt volgens die onderzoekers doordat het werk van gynaecologen wordt overgenomen door assistenten.