Massief blok agressie én zachtaardig dichter

Acteur Javier Bardem is vanaf deze week in twee hoofdrollen in de bioscoop te zien.

Als psychokiller in No Country for Old Men en als zachtaardige dichter in Love in the Time of Cholera.

Het is dat de bioscoopbezoekers van No Country for Old Men (die hier vorige week in première ging) en Love in the Time of Cholera niet naar beide films zullen gaan. Om te beginnen omdat allebei films op tamelijk verschillende doelgroepen mikken (wat zullen we zeggen: de eerste, de anti-western op mannen, en het romantische epos op vrouwen?). En daarna natuurlijk nog omdat Nederlanders nu eenmaal niet vaker dan één keer per jaar naar de bioscoop gaan. Maar al die mensen die elkaar in de hal van het filmtheater tegenkomen, hebben tenminste een gemeenschappelijk gespreksonderwerp: het onmetelijke talent van de Spaanse acteur Javier Bardem.

Hij is in beide films in een hoofdrol te zien, maar wat een wereld van verschil. Bardem heeft niet alleen het vermogen zijn stem, gezichtsuitdrukking en motoriek per rol te laten verschillen, het lijkt wel alsof hij in staat is zijn hele fysieke verschijning te transformeren. Van een massief blok ingehouden agressie in No Country for Old Men tot een vederlichte minnaar in Love in the Time of Cholera, naar het boek van García Márquez.

Net als landgenoot Antonio Banderas dankt Javier Bardem zijn eerste bekendheid als acteur aan de films van Spanjes troetelkind Pedro Almodóvar. En als Oscarwinnaar voor Hable con ella roept de krullenbos van regisseur Pedro ‘Pepe Papatia’ Almodóvar bij de Amerikaanse filmliefhebber beslist een blik van herkenning op.

Toch was ‘Javier Who?’ een veelgehoorde uitroep in de Amerikaanse filmbladen toen Javier Bardem in 2000 een Golden Globe en, als eerste Spaanse acteur, Oscar-nominaties kreeg voor zijn rol als de homoseksuele dichter in Before Night Falls.

Anders dan Antonio Banderas maakt de op 1 maart 1969 in Las Palmas geboren Javier Ángel Encinas Bardem van zijn uiterlijk niet zijn handelsmerk. Hij is niet de gebronsde macho met de spottende blik in al zijn films, sterker nog, hij ziet er in de films waarmee hij écht bekend werd, steeds onherkenbaar anders uit.

Javier Bardem – hij heeft zijn voornaam nodig, want er zijn ook nog broer en zus Carlos en Mónica en moeder Pilar – komt uit een acteursfamilie. In de telefoonsekskomedie Boca a boca zijn ze allemaal even te zien. Hun oom was regisseur Juan Antonio, grootvader Rafael was een van de eerste Spaanse filmacteurs. Javier twijfelde aan zijn talent en besloot schilder te worden. Gelukkig blijft het bloed kruipen waar het hoort. Javier Bardem, liet in Before Night Falls en vervolgens in het regiedebuut van John Malkovich The Dancer Upstairs ongelooflijk genuanceerde acteerprestaties zien. Hoe trots moet hij zijn geweest toen Al Pacino hem na het zien van Before Night Falls midden in Bardems Europese nacht belde en hem complimenteerde. De jonge acteur was zo overdonderd, dat hij moet hebben uitgeroepen dat hij niet in God gelooft, maar wel in Al Pacino. Natuurlijk is Al Pacino God.

Zijn voorlopige topjaar was 2004. Toen speelde hij onder regie van Alejandro Amenábar zijn prijswinnende rol van Ramón Sampredo in Mar adentro, die een levenslange strijd streed om een einde aan zijn leven te mogen maken. Voor deze waar gebeurde geschiedenis van een van top tot teen verlamde man en de vrouwen die als wraak- en genade-engelen om zijn ziekbed zweven, had hij niets anders dan zijn gezicht tot zijn beschikking. Maar dat gezicht was genoeg om werelden van pijn en berusting op te roepen waar anders een complete sterrencast, exotische decors en ingewikkelde plots voor nodig zouden zijn geweest. Om de 55-jarige Sampredo te spelen, bracht de toen 35-jarige Bardem elke dag uren bij de make-up door. Hij is een acteur bij wie elke vermomming past. Geef hem een jas en hij wordt die jas. Dat is waarom de bezoekers van No Country for Old Menen Love in the Time of Cholera zich in de foyer waarschijnlijk niet eens zullen realiseren dat ze naar dezelfde acteur hebben zitten kijken. Van de poster en de lobbystills zullen ze hem niet herkennen.

Love in the Time of Cholera. Vanaf vandaag in 14 bioscopen. Lees op pagina 28 de recensie