‘Ik wil weer een toneelrol spelen’

Gisteren gaf Johan Heesters in het Theater Instituut een interview. Hij zei dat hij had overwogen zijn concert zaterdag af te zeggen.

„Ik wilde altijd priester worden met een altaar op mijn kamer, brandende kaarsen en dan mooie teksten reciteren”, zei Johan Heesters gisteren in het Theater Instituut. Hij was uitgenodigd voor een besloten interview om een bijdrage te leveren aan de geschiedschrijving van het Nederlandse theater. Camera’s legden zijn herinneringen vastvoor de database van het Instituut. Voordat Heester (104) operettezanger werd, was hij in de jaren twintig toneelspeler in stukken als Een Midzomernachtsdroom van Shakespeare, Droomspel van Strindberg en Faust van Goethe.

Tegelijkertijd presenteert het Nederlands Filmmuseum twee dvd’s van Heesters’ gerestaureerde films uit de jaren dertig: Bleeke Bet en De vier Müllers. In Bleeke Bet zingt Heesters het beroemde lied O mooie Westertoren. Hierin treedt ook zijn eerste vrouw Wiesje Ghijs op. Heesters weet zich de opnames nog scherp te herinneren: in de studio bevond zich een orkest dat opgesteld stond achter de camera.

In het begin van de jaren twintig werkte Heesters bij de Rotterdamse Bank. „Ik stond veelvuldig op bureaus te zingen en te acteren. Het was natuurlijk blödsin dat ik bij een bank werkte en mijn hart al aan het theater had verpand.” Als kleine jongen zag hij met zijn vader een uitvoering van Gijsbrecht van Aemstel in de Amsterdamse Stadsschouwburg. Vanaf dat ogenblik was hij verslaafd aan toneel.

Het was onvermijdelijk dat gisteren Heesters oorlogsverleden ter sprake kwam. Het had weinig gescheeld of hij had het het concert van afgelopen zaterdag afgezegd. „Waarom zouden we ons nu opnieuw zoveel moeite op de hals halen?” Waaraan zijn tweede vrouw Simone Rethel toevoegde: „Lange tijd was het Johannes Marius ‘umstritten’ Heesters in Nederland.”

Teddy Scholten zong in 1964 samen met Heesters in de musical The sound of music. „De première in Arnhem was een groot succes. Maar diezelfde dag was op de televisie een offensief tegen Heesters begonnen. Moet zo iemand nu een anti-nazi spelen? Dat heeft de voorstelling kapot gemaakt; na twee maanden stond iedereen op straat terwijl we een tournee hadden van een jaar.”

Heesters gaf in het Theaterinstituut voor het eerst toe dat dat hij die rol nooit had moeten aannemen. Maar hij was blij geweest „na al die tijd in Duitsland weer in Nederland met Nederlandse collega’s te kunnen spelen”.

Op een vraag wat Heesters in de nabije toekomst gaat doen, antwoordde hij: „Ik wil een goede toneelrol spelen en dan aan de jonge acteurs van nu laten zien wat een toneelrol betekent. Dat is meer dan alleen spel en buitenkant.”