Evean is nieuwe nummer één in zorg

De gezondheidszorg wordt een heuse markt. Amsterdam Thuiszorg is een verliezer. Maar Zorgconcern Evean groeit. Politieke vraag: wordt Evean niet te machtig?

De schepping van een nationale zorgkampioen komt weer een klein stapje dichterbij. De Evean Groep, een bundeling van een breed scala zorgaanbieders, verstevigt haar positie door een substantieel deel van de activiteiten van het financieel noodlijdende Amsterdam Thuiszorg over te nemen.

Zorg was in Nederland tot begin deze eeuw vooral een lokale of regionale aangelegenheid. Nu wordt het een commerciële markt, op weg naar een nationale schaal.

Het gaat met kleine stappen. In het nieuwe (sinds 2006) zorgstelsel kunnen consumenten jaarlijks de markt op om een verzekeraar kiezen. Ziekenhuizen onderhandelen met verzekeraars over de prijs van een deel van hun ingrepen. Gemeenten moeten huishoudelijke hulp aanbesteden op de markt.

Met de invoering van marktwerking verandert het gedrag van de managers: meer groei, meer salaris, meer op kosten letten, meer fusies, meer schaalvergroting.

Evean bundelt thuiszorgbedrijven, verpleeg- en verzorgingshuizen, jeugdzorg en sinds medio vorig jaar ook geestelijke gezondheidszorg (GGZ Drenthe). Omvang en brede activiteiten gelden in de sector als een belangrijke voorwaarde om te kunnen opboksen tegen grotere zorgverzekeraars, grotere gemeenten en tegen concurrenten.

De groep is vanuit Waterland, Noord-Holland door een serie fusies al een van de grootste zorgconcerns in Nederland geworden. Evean is tevens een van de grootste klanten in de zorgsector. Diverse werkmaatschappijen (Evean in Noord-Holland en Icare in Meppel) hebben eigen ledenorganisaties, samen 350.000 huishoudens. Zij hebben een van de grootste collectieve zorgverzekeringscontracten (met Agis, Achmea en Avéro).

De marktwerking en aanbestedingen in de thuiszorg hebben de actieradius van de aanbieders in één klap vergroot. Evean kon in een joint venture met de lokale aanbieder Laurens doordringen tot de markt in Rotterdam. In Amsterdam kan Evean nu ook een grote partij worden. Amsterdam Thuiszorg (lokaal marktaandeel rond 70 procent) is na twee verliesjaren door zijn hele eigen kapitaal heen en technisch failliet. De oplossing is een fusie met Cordaan, een grote partij in verpleeg- en verzorgingshuizen. Maar concurrentieautoriteit NMA, de Nederlandse Mededingingsautoriteit, blokkeert dat. Te weinig lokale concurrentie blijft over. Twee partijen, waaronder Evean, nemen nu 30 procent van de activiteiten van Amsterdam Thuiszorg over. Dan moet de fusie met Cordaan de zegen van de NMA kunnen krijgen. Het is de eerste keer dat de NMA direct ingrijpt in een lokale machtspositie in de thuiszorg.

Een woordvoerder van Evean tempert de veronderstelling dat de overname een snelle greep is naar extra marktaandeel in Amsterdam. Een ander oogmerk speelt een hoofdrol. „We willen het risico afwenden dat de hele thuiszorg in Amsterdam wellicht op zijn gat gaat. Dat is niet in het belang van klanten en niet van de sector.”

De afgelopen jaren heeft Evean alleen of met andere partijen de continuïteit van thuiszorg verzekerd in ’t Gooi (Vitras) en Alkmaar (Integra). Vorig jaar had Evean toestemming van de NMA op zak voor een fusie met Thuiszorg Midden-Gelderland, dat financieel aan de grond zat. Uiteindelijk ging die niet door, omdat Evean al meer dan genoeg andere dingen te doen had.

De expansie van Evean maakt politici nerveus. Die nervositeit wordt verder aangewakkerd door het fusieplan met Philadelphia (gehandicaptenzorg) en Woonzorg Nederland, een woningcorporatie die gespecialiseerd is in huizen voor ouderen. De combinatie wordt met een geschatte omzet van 1,3 miljard euro meteen nummer één in de gezondheidszorg-tophonderd van adviesfirma Price Waterhouse Coopers.

Worden zij niet te machtig, vroeg Kamerlid Jan de Vries (CDA) vorig jaar aan staatssecretaris Bussemaker (Volksgezondheid, PvdA). Politiek Den Haag heeft het er moeilijk mee. De combinatie heeft te maken met drie ministeries (Volksgezondheid, Volkshuisvesting en Economische Zaken), diverse geldstromen, zorgverzekeraars, diverse controleurs (NMA, Nederlandse Zorgautoriteit) en talloze groepen klanten en medewerkers.

De NMA heeft haar oordeel over de fusie nog niet gepubliceerd. Bussemaker laat in haar antwoorden op Kamervragen over de fusie doorschemeren dat een „geleidelijke en voorzichtige aanpak mogelijk is”, die recht doet aan de belangen van de zorg en de volkshuisvesting.