Belgische politiek gaat gebukt onder ‘chatboxcultuur’

Dagblad De Standaard reconstrueerde de politieke impasse in België. Dat leverde geen fraai beeld op. Vertrouwelijkheid bestaat niet, animositeit voert de boventoon.

Tegenvaller voor de Belgische premier Guy Verhofstadt: Kuifje zal niet figureren in een reclamespotje die hij door het bureau Ogilvy laat maken over België. Dat zou volgens de rechthebbenden ingaan tegen de wens van Kuifje-bedenker Hergé dat er na zijn dood geen tekeningen meer worden gemaakt van de stripfiguur.

Het spotje is bedoeld om het wat geschonden internationale imago van België te herstellen. In december kreeg het land een tijdelijke regering, na de langste politieke crisis uit zijn geschiedenis. Een noodregering mocht het niet heten. Maar veel heeft ‘Verhofstadt III’ nog niet gedaan, behalve het sturen van vier F16’s naar het zuiden van Afghanistan. Een commentator van De Standaard merkte onlangs op: „Het buitenland denkt intussen dat we een regering hebben. Dat is niet zo. We hebben 14 ministers die zorgen dat er voor de vensters wat beweging is.”

Het had weinig gescheeld of zelfs die tijdelijke regering was er niet gekomen. Dat blijkt uit een indrukwekkende tiendelige reconstructie van de politieke crisis die De Standaard de afgelopen weken ook publiceerde. In december sloten de winnaar en de verliezer van de verkiezingen, de christen-democraat Yves Leterme en de liberaal Verhofstadt, een deal. Verhofstadt zou tot Pasen een tijdelijke regering leiden. Daarna zou Leterme alsnog premier worden. In de tussentijd zouden Vlaamse en Franstalige politici beslissingen moeten nemen over de toekomst van het land. Leterme moest de besprekingen over deze ‘staatshervorming’ leiden.

In december, kort voordat de nieuwe regering de eed zou afleggen, stond Yves Leterme op het punt zijn partij toe te spreken. Hij kreeg een sms van Verhofstadt: „Er is geen vertrouwen. Ik geef de leiding onmiddellijk aan u.”

Leterme antwoordde: „Wat is dat nu? Dat is niet de afspraak. De afspraak is dat gij dat moet doen.”

Verhofstadt: „Ik doe het niet.”

De ruzie werd later op de avond telefonisch voortgezet. En ook weer gesust.

De makers van de reconstructie hebben het zelf over een ‘chatboxcultuur’. Hun verhalen leveren geen fraai beeld op van de politiek: vertrouwelijke conversaties bestaan niet. Betrokkenen stelden Blackberry-gesprekken gewoon te beschikking.

Er wordt uitvoerig bericht over gesprekken van politici met koning Albert. Een partijvoorzitter vertelt dat hij na afloop samen met de vorst naar de deur loopt en dat de wandeling „eindeloos” duurt. Als hij de koning vraagt naar diens gezondheid antwoordt die: „Och, we zijn oud en we voelen ons niet te best. Ik zou zo graag nog eens op vakantie gaan. Helaas kan dat nu niet meer.”

Als Yves Leterme op een dag de koning bezoekt vraagt hij om een glas port. Albert reageert verbaasd omdat het in zijn bijzijn gebruikelijk is water óf koffie te drinken. Maar de koning vindt het wel een goed idee. Hij vraagt om twéé glazen port. Een lakei weet daarop niet goed wat te doen en brengt een glas port voor Leterme en water voor de koning.

Zelfs binnen de partijen blijkt vertrouwen geen vanzelfsprekendheid. Bij Open VLD van Verhofstadt willen drie politici op de voorgrond treden nu het vertrek van de premier aanstaande is: de ministers Patrick Dewael en Karel De Gucht, én partijvoorzitter Bart Somers. Dewael en De Gucht willen niet dat Somers in zijn eentje onderhandelt. Ze staan er op dat met z’n drieën te doen. En daarom komen de andere partijen ook maar met zulke grote delegaties.

Opmerkelijk zijn verder de ruzies in Wallonië. Elio Di Rupo en Joëlle Milquet leiden de Franstalige socialisten en de christen-democraten. Politiek zijn ze ver verwijderd van Leterme, met zijn streven naar meer Vlaamse autonomie. Toch willen ze in december per se vastgelegd hebben dat Leterme in maart premier wordt. Waarom? Di Rupo en Milquet, die zeggen op te komen voor Franstaligen, willen er zeker van zijn dat de Franstalige liberaal Didier Reynders géén premier wordt. Dan nog liever een Vlaming.

In december klaagde Joëlle Milquet dat de onderhandelingen te zwaar waren. „Als men doorgaat tegen zo’n moordend ritme gaan er echt slachtoffers vallen. Dan kunnen we onderhandelen in het ziekenhuis of erger nog: dan rijdt hier straks de lijkwagen voor.” Haar woorden werden vorige week in herinnering gebracht toen bekend geworden was dat Yves Leterme in het ziekenhuis lag.

Het academisch ziekenhuis van Leuven maakte gisteren meer bekend over zijn toestand. Hij had bloedingen aan de slokdarm en een beginnende longontsteking. Maar hij is aan de beterende hand en zal in staat zijn voor Pasen het premierschap over te nemen.

De komende week wordt al weer ‘cruciaal’ genoemd. Er zal worden onderhandeld over de begroting en over de door Vlamingen gewenste staatshervorming.

„Yves Leterme is alvast bereikbaar voor collega’s”, zei zijn woordvoerder gisteren. „De cijfers achter de komma vinden in het ziekenhuis hun weg naar een geoefend Blackberry-gebruiker.”