Servië en Europa: ‘Alles is anders geworden’

Servië wil graag richting EU, maar de onafhankelijkheid van Kosovo heeft tot een serieuze crisis geleid, zegt de Servische ambassadeur bij de EU.

De Finse eurocommissaris voor uitbreiding, Olli Rehn, vindt dat de Europese Unie snel een akkoord moet sluiten met Servië waardoor het land aanstaand EU-lid wordt. Maar Servië trekt nu zijn ambassadeurs terug uit landen die de onafhankelijkheid van Kosovo erkennen – en bijna alle Europese landen zullen dat gaan doen. Wil Servië nog wel bij de Europese familie horen?

Roksanda Nincic, oud-journalist van het Servische weekblad Vreme en nu ambassadeur van Servië bij de Europese Unie in Brussel, doet gewoon haar werk, zegt ze. „Alles gaat door. Er staan de komende maanden bijeenkomsten gepland om verder te praten met de EU.” Maar ze zegt ook: „Alles is anders geworden door Kosovo.”

Pieter Feith, speciale EU-vertegenwoordiger in Kosovo, zegt dat hij gaat letten op de houding van Servië tegenover Kosovo. Als het gedrag van Servië slecht is, zou dat invloed kunnen hebben op het ‘Europees perspectief’ van Servië: het aanstaand lidmaatschap van de EU.

„Het zou voor de stabiliteit van de regio beter zijn als internationale vertegenwoordigers zulke dingen niet zeggen. As je het over gedrag hebt, heb je het over recalcitrante kinderen, niet over soevereine staten.”

Waarom brengen zulke uitspraken de stabiliteit in gevaar?

„Als hij het echt gezegd heeft, zou ik hem sterk willen aanraden eens heel goed te kijken hoe het ervoor staat met de minderheden in Kosovo zelf. Servië gaat over zijn eigen relaties.”

Is het ‘Europees perspectief’ nu minder aantrekkelijk voor Servië?

„Het beleid van de regering in Servië is niet veranderd. Ons doel is Europese integratie en regionale samenwerking. Maar Kosovo is nu het allerbelangrijkste. We hebben een crisis, en een heel ernstige.”

Wat betekent dat voor de samenwerking met de EU?

„Het werk gaat door, de afspraken staan gepland voor de komende maanden. Maar het is nu, een paar dagen na het uitroepen van de onafhankelijkheid door Kosovo, te vroeg om te zeggen wat de reikwijdte zal zijn van die gesprekken”.

Feith zei dat goede onderlinge relaties tussen Servië en Kosovo een voorwaarde zullen zijn voor toetreding tot Europa.

„Dat zou pas echt een precedent scheppen, als de EU aankomende lidstaten de voorwaarde zou stellen om af te zien van een deel van hun grondgebied. Dat zou onacceptabel zijn. Servië begrijpt en erkent dat het alles moet doen, hoe moeilijk dat ook is, om te voldoen aan de voorwaarden die tot nu toe zijn gesteld. Maar afzien van zijn recht op soevereine integriteit is geen optie.”

Kunt u zich voorstellen dat op een dag Servië én Kosovo lid zullen zijn van de Europese Unie?

„Dat laat ik over aan mensen met meer voorstellingsvermogen dan ik, of aan sprookjesvertellers zoals de gebroeders Grimm. We blijven samenwerken met de Europese Unie. Servië is niet van plan zich te isoleren. Maar we zullen dat alles moeten bekijken in relatie tot de zaak-Kosovo.”

Het is geen sprookje, het is nu al een feit dat de EU Servië dat ‘Europees perspectief’ biedt, en Kosovo ook.

„Als het echte punt van toetreding is bereikt, zullen we dat bekijken. We spreken nu met elkaar op basis van dag tot dag.”

Vorige maand boden de EU-landen Servië een ‘politiek akkoord’ aan. Dat is nog niet getekend. Gaat dat nog gebeuren?

„Ik voorzie in de nabije toekomst geen ondertekening van wat voor akkoord dan ook.”

En dat heeft te maken met de kwestie-Kosovo?

„Alles is anders geworden door Kosovo. In de huidige context is een akkoord met wie dan ook niet aan de orde.”