Grensposten om een provincie? Weg ermee!

De aanval van Serviërs op twee grensposten leidde in Pristina tot lichte paniek. KFOR moest voor het eerst sinds de uitroeping van de onafhankelijkheid optreden.

Amerikaanse KFOR-soldaten bij een van de twee aangevallen en vernielde posten op de grens tussen Servië en Kosovo. Foto Dirk-Jan Visser (Photo Dirk-Jan Visser: Jarinje: Kosovo - Serbia / Servie: 19-02-2008) Jarinje a border post installed in 19999 on the border of the Serb province of Kosovo two days Kosovo unilateral declared independent. Serbs mainly from the north of Kosovo set fire at this Border post, In the beginning of the evening US KFOR took over control. The announcement was made that the border post will be at least closed for 24 hours. Visser, Dirk-Jan

Zwarte rook stijgt op in de bergen in Noord-Kosovo. Ruim vijftig Servische jongens hebben net grenspost Jarinje in brand gezet. Tijd voor een biertje. De paar kratten die ze van huis hebben meegenomen zijn in een mum van tijd op. Trots kijken ze toe hoe een kantoor en een tiental auto’s afbranden. Als van de andere kant van de grens, vanuit Servië, een auto door het vuur en de rook hun kant op scheurt, wordt er gejuicht. „Servië! Servië!”

Na de oorlog om Kosovo in 1999 installeerden het nieuwe VN-bestuur UNMIK en NAVO-troepenmacht KFOR ‘voorlopige’ grensposten, zoals die in Jarinje. Nu Kosovo eenzijdig de onafhankelijkheid heeft uitgeroepen, willen de Kosovo-Serviërs een duidelijke daad stellen. Een onafhankelijk Kosovo bestaat niet, zeggen ze. „Kosovo is en blijft Servisch.” Grensposten rond „hun provincie” hebben de Serviërs nooit erkend, en zullen ze ook nooit erkennen. Dus: weg ermee.

Als rond het middaguur het nieuws over de brandstichting bekend wordt, breekt er in de hoofdstad Priština lichte paniek uit. Vanaf een basis stijgen twee straaljagers op. „Dit is zeer ongewoon”, zegt een werknemer van een internationale organisatie door de telefoon. KFOR-helikopters maken cirkels in de lucht, boven de bergachtige, noordelijke regio.

Om twee uur stroomt het plein in het door Serviërs bewoonde Noord-Mitrovica vol met toeterende auto’s. Jongens scanderen nationalistische leuzen en zwaaien met de Servische vlag. Ze vieren de brand in Jarinje en maken met hun vingers het V-teken naar KFOR-soldaten op de brug over de rivier, die de stad opsplitst in een Servisch en Albanees deel.

Meteen komt het nieuws binnen over een bommelding op een basisschool in een Servische enclave in zuidelijk Kosovo. „Mogelijk een vergeldingsactie van de Albanezen?” speculeert het Servische nieuwsbulletin. Tegelijk komen beelden binnen van betogingen in Servische steden – demonstraties tegen de onafhankelijkheid, en tegen de komst van EU-missie EULEX naar Kosovo.

„De sfeer wordt grimmig”, zeggen internationale waarnemers, als in de namiddag in Mitrovica KFOR-soldaten in paraatheid worden gebracht. Op de weg van Mitrovica naar Jarinje wordt in allerijl een checkpoint door Griekse KFOR-soldaten ingericht. Helmen op, geweren in de aanslag.

In de namiddag is de grenspost in rook opgegaan, en nog altijd staan de Servische jongens er wat bij te drinken. KFOR en UNMIK zijn nog niet gearriveerd.

Drie keurig in pak gestoken heren stellen zich midden op de weg op. Het zijn Servische schoolinspecteurs, gestrand aan de grens. Ze moesten voor hun werk naar Belgrado, maar daar zal het vanavond niet meer van komen. Om beurten maken ze foto’s van elkaar, glunderend – met de smeulende wrakstukken op de achtergrond. Pas om zes uur ’s avonds arriveert een KFOR-konvooi: trucks met soldaten, gepantserde auto’s en bulldozers. Onder luid gejoel gaan ze snel aan de slag. Prikkeldraad wordt uitgerold, te dicht in de buurt staande auto’s worden door bulldozers het ravijn in geduwd. KFOR heeft in een half uur Jarinje weer onder controle.

Behalve Jarinje is ook grenspost Zubin Potok in vlammen opgegaan. ’s Avonds is in Noord-Mitrovica het aantal soldaten op straat verdubbeld. De handgranaten die er zondag- en maandagnacht werden gegooid naar een VN-gebouw en VN-auto’s verrasten iedereen. Nu is KFOR extra op zijn hoede.