Effect van een ravefeest, zonder drugs

Voor de buitenstaander klinkt een drone als een dreun.

Maar liefhebbers noemen de lange stukken muziek, die nauwelijks veranderen een vorm van meditatie.

De drone is een soort dreun of doorgaande grondtoon die we in allerlei muzikale stijlen tegen kunnen komen, zoals folk en metal.

Maar het is ook een afgebakend genre, vol bijzondere, ruimte- en tijdoverstijgende eigenschappen. In het kader van het festival Sonic Acts in Paradiso Amsterdam geven enkele drone-kunstenaars morgen een performance, onder wie Stephen O’Malley, Carl Michael von Hauswolff, Mika Vainio, Hildor Gudnadöttir en initiatiefnemer Joachim Nordwall. Dat is de aftrap van een nog veel extremere, want wel 24 uur durende drone-happening, twee dagen later in Stockholm.

Omdat het bij drone-muziek vaak gaat om lange muziekstukken die nauwelijks lijken te veranderen,moet de toehoorder wel over een lange adem beschikken. Maar dat is juist de charme van de drone. Nordwall: „Je krijg een heel andere ervaring van hoe de tijd verglijdt. Je komt haast in een parallelle wereld terecht, een plek waar de seconden op een andere manier lijken te stromen. Het is een vorm van meditatie. Als ik zulke muziek maak, brengt me dat in een zeer geconcentreerde staat. Alleen dan lukt het me om me op één ding te focussen: die drone, die noot. Het is eerder een gevoel, of een filosofie, dan een geluid. Het mooie van een drone is ook dat er nauwelijks grenzen zijn tussen publiek en muzikant. Die doet niet zo veel, hij begint iets en drijft dan naar dat landschap, of wat het ook mag zijn, samen met het publiek.”

Idealiter dient drone-muziek live ondergaan te worden, zegt initiatiefnemer van het festival, Joachim Nordwall. „Een plaatopname heeft hoogstens een documentaire waarde bij dit soort muziek. Als je erbij bent stop je op een gegeven moment met luisteren en begin je ’t te voelen. Daarom moeten drone-stukken lang duren, en luid zijn. Het is eerder een fysiek dan een mentaal effect.” Wat dat betreft loopt er beslist een parallel met de techno- en ravefeesten die Nordwall (33) in zijn jongere jaren placht te bezoeken. „Ik probeer het effect van die feesten te herscheppen, maar dan op een iets, wat zal ik zeggen, rijpere manier. Zonder drugs in ieder geval.”

Als jonge puber had Nordwall, die opgroeide in een dunbevolkte streek vol barre natuur in Zuidwest-Zweden, een bandje waarmee hij, onbewust, al met drones experimenteerde. „Zo weinig mogelijk noten, en dan zo lang mogelijk volhouden. Toen de vader van een vriendje ons erop wees dat we eigenlijk drone-muziek aan het maken waren, ben ik me erin gaan verdiepen, en raakte ik eraan verslingerd.”

Erg belangrijk in de drone-beweging was La Monte Young, de minimalistische, conceptuele componist die in het New York van de jaren zestig een centrale figuur was. De complete score van Composition 1960 # 10 bestaat uit deze zin: „Draw a straight line and follow it”. Nordwall: „Dat is toch praktisch de definitie van dronemuziek? Het is dan ook de leidraad die ik de andere muzikanten heb meegegeven.” Young, zwaar beïnvloed door de Indiase muziek, zette de legendarische groep Theatre Of Eternal Music op, met onder anderen Tony Conrad en John Cale, later in Velvet Underground. „Hij was ook de drugsleverancier van die scene”, zegt Nordwall, „vandaar dat al die hippe types rond The Velvet Underground wel met hem wilden spelen.”

The Velvet Underground bracht de drone-esthetiek naar het poppubliek. Nu hoort je aspecten van de drone op verschillende plekken: ambient, elektronische muziek, dance en zowaar in de metal. Maar ook in allerlei vormen van folkmuziek hoor je de drone terug, denk maar eens aan de doedelzak, draailier of de gevreesde didgeridoo.

Voor de oppervlakkige buitenstaander is een drone een drone – of een dreun. Hoe legt Nordwall de verschillen uit? „Lastige vraag”, zucht hij, „vooral omdat er in goede drone-muziek weinig, of niets, gebeurt. Het gaat juist om dat gevoel van stilstand.” Maar er is genoeg dat de verschillende drone-leveranciers bij het Amsterdamse drone-evenement van elkaar onderscheidt. Stephen O’Malley bijvoorbeeld is de voorman van drone-metalgroep Sunn0))), ,,hij heeft metal naar het kunstcircuit gebracht”. Mika Vainio heeft zijn wortels in de Finse techno- en ravescene, een heel andere achtergrond dus. Hij gebruikt analoge synthesizers, waarmee hij intense bergen van geluid stapelt.

Nordwall zelf gaat de materie te lijf met een oude Russische synthesizer en een boel bas- en subbas-tonen, verwekt door een speciale ‘drone machine’. „Speciaal voor mij gebouwd. Echt bespelen is het woord niet, je kunt er alleen drones mee maken.” En dat is dan dus genoeg.

The Drone People: morgen, Paradiso Amsterdam. Sonic Acts XII –The Cinematic Experience duurt tot en met 24 februari en bestaat uit lezingen, filmvertoningen, discussies en muziek.