Als ‘Verlosser’ Cruijff spreekt, luistert Ajax ademloos

Ajacieden zijn blij met de komst van Johan Cruijff als architect van het technisch beleid. Wat er met Ajax op bestuurlijk gebied gaat gebeuren, laat zich nog moeilijk voorspellen.

Mei 1983, Cruijff neemt afscheid in De Meer. Foto Bert Verhoeff Verhoeff, Bert

‘De Verlosser’ is weer thuis. Na jaren van ergernissen over het schrijnende sportieve verval van ‘zijn’ club meldde Johan Cruijff zich gisteravond om zeven uur bij de slagboom van de Amsterdam Arena, waar de ledenraad van Ajax vergaderde over de crisis bij de club.

Cruijff sprak, Ajax luisterde. Ademloos.

Rond middernacht maakte de club na urenlange beraadslagingen bekend dat het erelid uit Barcelona bereid is gevonden het voetbaltechnisch beleid bij Ajax ‘vorm te geven’. Het bestuur onder leiding van voorzitter John Jaakke stapt nog dit seizoen op.

Ajax moet weer een voetbalclub worden, luidde afgelopen weekeinde de hartekreet van de commissie van erelid Uri Coronel. De core business van Ajax, voetbal, was te veel bijzaak geworden, was de onderliggende boodschap. Met Johan Cruijff als voetbaltechnisch architect twijfelt niemand eraan dat het ‘natte Ajax’, de voetbalafdeling, van de grond af opnieuw zal worden opgebouwd.

De kans is groot dat hij dat samen gaat doen met zijn oud-pupil Marco van Basten, de beoogde nieuwe hoofdtrainer van Ajax.

Alleen al om het herstel van het clubgevoel lijkt de bemoeienis van Cruijff van groot belang. „Ik vind het erg goed dat Johan erin is gesprongen”, zei ‘mister Ajax’ Sjaak Swart vanochtend desgevraagd. „Hij roept altijd veel, dus het is goed dat hij nu aan de slag gaat. Ik hoop dat Marco van Basten de nieuwe trainer wordt. Samen met Johan is dat een koningskoppel. Echte Ajax-mensen.” Cruijffs andere ex-ploeggenoot Klaas Nuninga sluit zich daarbij aan: „Johan hoort dicht bij de club te staan. Hij is in naar mijn mening de Ajacied die dat op dit moment het beste kan doen.”

Cruijff uitte de afgelopen jaren regelmatig zijn onvrede over de situatie bij Ajax. Veel Ajacieden verweten hem dat hij wel kritiek uitte, maar geen verantwoordelijkheid wilde nemen, hoewel Ajax hem regelmatig functies aanbood, zelfs die van voorzitter.

Afgelopen maandag legde hij in zijn column in De Telegraaf uit waarom hij nooit ‘ja’ zei. „Veel mensen zullen wel weer denken: daar heb je ’m weer. Wanneer neemt hij zelf zijn verantwoordelijkheid? Dan is mijn antwoord simpel: ik heb daar altijd voor opengestaan. Maar er is nooit, maar dan ook nooit iemand geweest die tegen me gezegd heeft: los jij het op. Dat durven ze namelijk niet. Want als ik het moet doen, dan los ik het inderdaad op. Alleen zullen veel mensen de manier waarop niet prettig vinden. Dus word ik vooral op afstand gehouden.”

Maar deze keer was de roep om veranderingen te luid om te weerstaan, aangezet door de Ajax-commissie van Coronel. „Het rapport noemt geen namen, maar maakte duidelijk dat de huidige personen niet bij de profielen horen”, zegt ex-bestuurder Hein Blocks.

De eerste aanbeveling van Coronel die de ledenraad en het bestuur gisteravond overnam, betrof de wijzigingen van het bestuursmodel. De algemeen directeur moet „het boegbeeld van de club” worden. Bovendien „dient hij thuis te zijn in de voetbalwereld” – waarmee de commissie-Coronel aangaf dat de huidige directeur Maarten Fontein niet geschikt is voor deze functie.

De commissie-Coronel en de ledenraad hebben „de koninklijke weg” gekozen, vindt Blocks. „Met dit rapport en deze besluiten wordt op een elegante manier schoon schip gemaakt.”

De invulling van de nieuwe organisatiestructuur zal sterk afhangen van wat er met de beursnotering gaat gebeuren. Ajax kan volgens Coronel beter van de beurs af.

De bestuurlijke ‘afwikkeling’ van het rapport nam de afgelopen dagen een opmerkelijke wending. Terwijl de voorzitter van de raad van commissarissen, Jaakke, leek te proberen algemeen directeur Fontein verantwoordelijk te stellen voor de crisis, werd Jaakke zelf het eerste slachtoffer. Fontein ging vanochtend volgens zijn advocaat Harro Knijff „gewoon weer aan het werk”.

Met het aanstaande vertrek van Jaakke ziet Fontein weer toekomst bij de club, ook al oordeelde Coronel dat Fontein geen voetbalachtergrond heeft en daarmee geen „boegbeeld” van Ajax kan zijn, zoals hij wenst in die functie.

Fontein kan wel wijzen op de pluim die hij van Coronel kreeg voor het binnenhalen van het sponsorcontract met Aegon voor 85,5 miljoen euro, voor zeven jaar. Die nieuwe hoofdsponsor ziet Ajax als vehikel voor een buitenlandse doorbraak en zal Fontein alleen al om zijn internationale ervaring niet graag zien vertrekken.

Bovendien wordt een ontslag bemoeilijkt omdat alleen de raad van commissarissen dat kan doen, maar die is sinds gisteravond ‘demissionair’. „Ik kan me niet goed voorstellen dat een raad van commissarissen die op verzoek van de ledenraad op het punt staat te vertrekken, nog zwaarwegende besluiten kan nemen zoals het ontslag van directieleden”, zei Fonteins raadsman Knijff vanmorgen.

De kans dat technisch directeur Martin van Geel blijft, „is groot, en terecht”, vindt oud-bestuurder Hein Blocks. „Zijn acquisitiebeleid [de aankoop van spelers, red.] was geen groot succes, maar dat komt ook door de onduidelijke afspraken die daarover zijn gemaakt.” Van Geel is niet „iemand die hangt over de schouder van de trainer”, samen met Marco van Basten zou het een goed technisch team kunnen zijn. „Maar daar mag ‘de Verlosser’ zich over buigen”, zegt Blocks.