Weg uit Nederland, maar ook weer terug

Hoeveel het er zijn, is niet bekend: migranten die Nederland verruilen voor een ander Europees land.

Sommigen keren ook teleurgesteld weer terug.

Mustapha Ayned en zijn dochter. Foto Rien Zilvold gouda mustaf ayned foto rien zilvold Zilvold, Rien

Als sociaal werker kwam Mustapha Ayned (41) tot zijn oren in de „shit” terecht na de moord op Theo van Gogh in 2004. „Mohammed B. had iemand vermoord en ik moest boeten. Mensen zagen mij als soortgenoot van een moordenaar.”

Tevredenheid over vijftien jaar wonen in Nederland verdween voor Ayned en zijn vrouw in rap tempo. „Ik was gedegradeerd tot een vreemdeling. Ik was de sfeer, Verdonk en Hirsi Ali helemaal zat.” Toen ook zijn beste vriend, een autochtone Nederlander, in ‘wij en jullie’ ging redeneren en Ayned onder ‘jullie’ schaarde, was de maat vol. Ayned en zijn vrouw pakten hun boeltje en vertrokken naar Frankrijk voor een zorgeloos nieuw bestaan. Ze kozen voor Colmar in de Elzas, waar schoonfamilie woont.

Cijfers over aantallen binnen de EU verhuizende Nederlandse Marokkanen ontbreken, zeggen diensten in Nederland en vestigingslanden. Migranten uit andere EU-landen worden niet op etniciteit geregistreerd. Abdu Menebhi van welzijnsorganisatie EMCEMO spreekt van duizend Nederlandse Marokkanen die „na Van Gogh en door Verdonk” vertrokken. Saïd Bouddouft, recent nog directeur van het Samenwerkingsverband van Marokkanen en Tunesiërs, denkt aan tweehonderd vertrekkers.

Uit onderzoeken in de voorbije jaren blijkt telkens dat de onvrede onder migranten in Nederland groeit. Volgens recente gegevens van instituut Forum voor multiculturele ontwikkeling voelen Marokkanen zich van alle groepen het meest ongelukkig. 35 Procent van de tweede generatie Marokkaanse Nederlanders ziet zijn toekomst in een ander land. Denken Turken en Antillianen nog aan een terugkeer naar hun land van herkomst, voor Marokkaanse Nederlanders is Marokko geen optie. Die denken eerder aan België en Frankrijk.

Volgens ingewijden zijn de vertrekkers veelal kansrijke, goed opgeleide jongeren. Gevraagd naar oorzaken, somt Bouddouft twee namen op: Mohammed B. en Verdonk. „De hele toestand in Nederland heeft zeer gevarieerde mensen verjaagd, van laagopgeleiden tot hoogopgeleiden. Mensen met een Nederlands paspoort, gezinnen met kinderen die in Nederland zijn geboren. Mensen voelden zich bekneld in Nederland.”

Forum-directeur Sadik Harchaoui spreekt van een logische én positieve ontwikkeling. Volgens hem zijn migrantenjongeren pas enkele jaren goed bezig met hun carrière. „Ze hebben opleidingen gedaan waar je ook over de grens wat aan hebt. Ze profiteren van de globalisering en hun meertaligheid.” Zo kent Harchaoui ondernemers, onderzoekers, universitair docenten die naar België of Frankrijk gingen. „Arabischtalige Nederlandse Marokkanen gaan zelfs naar Dubai. Ze kunnen overal terecht, zijn niet als hun ouders aan één plek gebonden.” In hoeverre zij worden gedreven door onvrede over Nederland weet Harchaoui niet.

Migranten die migratieregels ontweken (zie inzet), keren sowieso na verloop van tijd terug. Maar dat geldt ook voor sommige echte migranten. Het gras bleek voor hen niet groener in het buitenland. Bouddouft zegt dat zij het nu juist „dubbel moeilijk”  hebben. „Ze zegden hun woning op, sommigen gaven hun banen op. Die moeten bij nul beginnen.” 

Ook Ayned is terug. Hij voelde zich „geen moment” vreemdeling in Frankrijk, het leven was er relaxed. „We kregen een kindje, woonden in een prachtig appartement voor lage huur.” De werkloosheid, maar vooral de onmogelijkheid zijn hobby’s te kunnen uitoefenen, nekte Ayned. Hij zag in het stadje geen kans muziek te maken, toneel te spelen. „En mijn vrouw kreeg het benauwd van haar familie om de hoek”, zegt Ayned lachend. Sinds begin dit jaar woont hij met zijn vrouw en kindje weer in Gouda. Hij werkt als kok in een restaurant. Ayned: „De sfeer in Nederland is beter dan een paar jaar terug, het lijkt alsof de boel is opgeklaard.”