Ook Veltroni kiest aanval op ‘oude politiek’

Walter Veltroni is de nieuwe leider van centrum-links in Italië. Hij begon de verkie-zingsstrijd met achterstand op Silvio Berlusconi, maar hij heeft goed op Barack Obama gelet: ‘Si può fare’.

Bas Mesters

Onder het gigantische standbeeld van Julius Caesar nam hij vorige week na zeven jaar afscheid van „de mooiste baan van de wereld”, het burgemeesterschap van Rome. Nu wil Walter Veltroni Italië redden als premier.

Veltroni is de nieuwe uitdager van Silvio Berlusconi. Hij start met grote achterstand in de peilingen, maar zijn motto is: „Si può fare, yes we can”.

Veltroni (52) presenteert zich als de nieuwe politicus tegenover de oude Berlusconi (72). Hij komt over als een goeiige leraar, maar achter die façade schuilt een perfectionist, een pragmaticus met een missie.

Als minister van Cultuur en vicepremier in het eerste kabinet Prodi (1996-1998) zette Veltroni de bescherming van de Italiaanse cultuurschatten nadrukkelijk op de agenda. Als burgemeester van Rome investeerde hij veel in podiumkunsten en in de groei van de economie. Maar hij kon niet voorkomen dat Roma (zigeuners) zich massaal vestigden in barakken aan de oevers van de Tiber, en dat er gaten vielen in veel wegen.

Vanaf de zijlijn analyseerde Veltroni hoe Prodi vastliep in de stammenstrijd binnen de gefragmenteerde centrum-linkse coalitie. Hij ziet het als zijn missie om die „oude politiek” af te breken.

In oktober tilden drie miljoen Italianen hem bij voorverkiezingen op het schild als de opvolger van Romano Prodi. Hij werd de eerste leider van de nieuwe Democratische Partij, een fusie tussen de twee grootste centrum-linkse partijen. Veel sneller dan verwacht is hij nu al verwikkeld in een verkiezingsstrijd die volgens velen te vroeg komt voor centrum-links.

Toch lijkt Veltroni’s boodschap van hoop en verandering aan te slaan. De achterstand was meer dan tien procentpunten en nu nog zes. „Elke week winnen we 2 procentpunt …si può fare”, zei Veltroni zondag, toen hij per bus vertrok voor een tocht van 12.000 kilometer langs de 110 provincies.

Met Veltroni krijgt Berlusconi voor het eerst te maken met een tegenstander die minstens zo goed communiceert. Veltroni, schrijver van romans en ooit chef-redacteur van een communistische krant, begon zijn campagne tien dagen geleden in Umbrië met op de achtergrond van heuvels met olijfbomen en het prachtige middeleeuwse stadje Spello. De boodschap: het gaat me niet om de partij of de leider, maar om het lot van Italië.

Waar Prodi de vorige verkiezingen won door zich af te zetten tegen vijand Berlusconi, noemt Veltroni de naam van Berlusconi niet meer. Hij kijkt over hem heen naar de toekomst: „Laten we samen Italië veranderen, basta met het muur tegen muur.”

Indruk maakt Veltroni op vriend en vijand door zijn voormalige coalitiepartners vaarwel te zeggen en de Democratische Partij onafhankelijk te presenteren bij de verkiezingen. „Wij laten ons niet meer blokkeren door veto’s, berekenend eigenbelang of door angst voor de toekomst.”

Het is een moedige, maar ook een riskante keuze. De kans om Berlusconi te verslaan, lijkt er op het eerste gezicht door te zijn verkleind. Maar volgens Veltroni biedt zijn radicale stap veel voordelen: „We zijn eindelijk vrij om te zeggen en te denken wat we willen met Italië, zonder compromissen te sluiten.”

Zaterdag presenteerde Veltroni zijn twaalfpuntenplan dat niet eens zo gek veel afwijkt van de plannen van Berlusconi. Het is meer de vernieuwende toon die anders is. En Veltroni belooft dat op zijn lijst geen veroordeelden zullen staan. Berlusconi heeft dat niet willen toezeggen.

Tegen zijn voormalige coalitiepartners zegt Veltroni dat ze mogen samenwerken met de Democratische Partij, als ze erin opgaan. Eén partij heeft daartoe al besloten. Anderen denken erover na. De radicaal-linkse partijen werken aan een eigen lijstverbinding.

Zo heeft Veltroni in drie weken het Italiaanse politieke landschap veranderd. Zelfs Berlusconi is daar niet aan ontkomen. Bang dat de Democratische Partij uiteindelijk groter wordt dan Forza Italia, koos hij vorige week voor een fusie met coalitiepartner Alleanza Nazionale van Gianfranco Fini. Hun gezamenlijke partij gaat Volk van de Vrijheden heten.

De Italiaanse Obama, Walter Veltroni, bepaalt aldus de toon: „Een nieuw seizoen is begonnen, een nieuw tijdperk kondigt zich aan, een nieuw Italië kunnen we maken”, zo zegt hij het Obama na.

Na zijn optredens klinkt niet meer de internationale, maar steevast het Italiaanse volkslied – zelfs dat speeltje gunt Veltroni niet meer exclusief aan Berlusconi. Want Walter Veltroni wil er zijn voor alle Italianen en roept op zijn manier: forza Italia.