‘Ik ben geen pin-upvrouwtje’

Speelkaart van Gil Elvgren (1955) pin-up

Liggend telefonerend met de slanke blote benen omhoog gestoken; de Nederlandse actrice Carice van Houten (31) zet een nieuwe stap op weg naar Hollywood door te verschijnen als „Vanity Girl” van de maand in het tijdschrift Vanity Fair. Iedere maand plaatst het Amerikaanse blad een paginagrote foto van een veelbelovende nieuwe filmactrice, gefotografeerd in de stijl van een pin-up uit de jaren veertig en vijftig.

Van Houten reageert per telefoon vanuit een broodjeszaak in Naaldwijk: „Het is natuurlijk een kick om in Vanity Fair te staan, maar zo’n pin-upvrouwtje heeft werkelijk niets met mij te maken. Ik zie Carice van Houten er niet in. Voor de fotosessie in New York had ik nog wat van mijn eigen jurken meegenomen, en mijn eigen make-uptasje, maar dat was niet de bedoeling. Als ze toch iemand anders van mij willen maken, waarom nemen ze dan niet gewoon een mannequin?”

Van Houten trekt extra aandacht omdat zij staat afgebeeld in het Hollywoodnummer. In de aanloop naar de uitreiking van de Oscars (24 februari), brengt het tijdschrift jaarlijks een nummer uit met voorop een groepsfoto van fotografe Annie Leibovitz van veelbelovende actrices; tot nu toe een duidelijke indicatie van wie de sterren van morgen zijn. Dit jaar staan er tien actrices op, met retro-glamour-jurkjes van Dior in zacht roze, groen en wit: onder anderen Ellen Page (Oscarnominatie voor Juno), Emily Blunt (The Devil Wears Prada) en Amy Adams (Enchanted). Hierbij staat Van Houten overigens niet. Zij staat in een aparte rubriek op bladzijde 347.

Vanity Fair en Hollywood hebben altijd een warme band gehad. In Londen staat tot eind mei de expositie Vanity Fair Portraits, waarin wordt getoond dat de foto’s in het blad bepalend zijn voor het uiterlijk van het filmsterrendom. In het eerst leven van Vanity Fair (1913-1936) trachtten de fotojournalisten een glimp op te vangen van de sterveling achter de ster. Sinds 1983 willen fotografen als Annie Leibovitz de sterren juist zo glanzend mogelijk oppoetsen. Het verschil tussen fotojournalistiek en reclamefoto’s valt weg. Zo wordt Van Houten bijna weggedrukt door een ravissant reclamemodel op de pagina naast de hare.

Van Houten poseert als een vargas girl, een pin-up van de Peruaans-Amerikaanse schilder Alberto Vargas (1896–1982). Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij beroemd met zijn Esquire-kalenders, die menig Amerikaanse soldaat in zijn kastje had hangen, en die menig piloot inspireerde bij het beschilderen van zijn vliegtuigneus. In de jaren zestig bepaalde Vargas het gezicht van Playboy. Voor Vargas en andere pin-upschilders was het telefonerende meisje een geliefd thema. De foto van Van Houten lijkt nog het meeste op de klaver zeven uit een kaartspel van Vargas’ grote concurrent Gil Elvgren.

Toen waren de pin-ups zeer gewaagd. Nu staat het hergebruik ervan eerder voor nieuwe preutsheid en verlangen naar onschuldiger tijden. In haar zwarte Moschino-truitje en hotpants van Doo.Ri, gaat Van Houten decenter gekleed dan het geschilderde voorbeeld van vijftig jaar geleden.

Meer pin-ups uit Vanity Fair via nrc.nl/kunst