Amerikanen banen de weg

Na zes maanden hoopt de bevolking van Deh Rawood weer naar huis te kunnen.

De Amerikaanse luchtmacht heeft al voorwerk gedaan. Nu is het de beurt aan Nederland.

Nederlandse militairen van de 43ste Gemechaniceerde Brigade in Uruzgan. Foto Sjoerd Hilckmann Afghanistan, woestijn ten zuiden van Chora richting Tarin Kowt, Uruzgan. 29 april 2007 Nederlandse militairen van 43st Gemechaniceerde Brigade van de Koninklijke Landmacht verplaatsen zich in een lange kolone door de woestijn nabij de Chora-vallei naar Tarin Kowt. Zij hebben daar de precentie van ISAF getoond en de lokale autoriteiten te ondersteund tijdens de herovering van de Afghaanse politie post "Kala-kala". Foto: Een mercedes-benz jeep van de infanterie baant zich een weg door de hitte en vooral stof van de woestijn richting de Chora-vallei. Audiovisuele Dienst Defensie

Zes maanden heeft de Afghaanse bevolking in Uruzgan er op moeten wachten, maar nu lijkt het dan toch te gebeuren: Deh Rawood wordt Talibaan-vrij. Dat is althans de bedoeling van de operatie Pathan Gahr.

De circa tienduizend vluchtelingen, die als gevolg van het geweld in de regio hun huizen hebben verlaten, kunnen binnenkort wellicht weer naar huis. Hun situatie is kritiek: door het slechte winterweer van de afgelopen tijd dreigt een voedseltekort. Met het voorjaar op komst ziet de situatie er niet beter uit. Smeltwater uit de bergen zorgt voor overstromende rivieren, net als vorig jaar.

De eerste stap om de rebellen te verdrijven is gezet door de Amerikanen. De 82ste Airborne Division deed zaterdagavond een luchtlandingsoperatie rond Deh Rawood. Amerikaanse militairen (die een basis ten noorden van Deh Rawood bemannen) waren de afgelopen tijd vaker actief in het gebied. Volgens het Nederlandse ministerie van Defensie heeft dat afgelopen weken tot „positieve effecten” geleid. Het werd iets veiliger, de bevolking zou mondjesmaat weer naar huis zijn gekeerd.

Onduidelijk is hoeveel militairen (zowel Afghaanse, Nederlandse als Amerikaanse) deelnemen aan Pathan Gahr. Defensie wil hier om veiligheidredenen niets over zeggen. Volgens schattingen gaat het om zo’n duizend man.

De Amerikaanse luchtmacht liet zich opvallend vaak zien boven het gebied, blijkt uit Amerikaanse rapportages. Daarbij werd groot materieel ingezet zoals de zogeheten C130-gunship: een omgebouwd vrachtvliegtuig met een 105-mm houwitserkanon aan boord. Er werden zware bommen van 1.000 en 2.000 pond afgeworpen. „Wij waren al weken bezig met de plannen van Pathan Gahr maar de Amerikanen hebben vóór ons de Talibaan in één klap verjaagd”, aldus de commandant van Nederlandse missie kolonel Richard Harskamp in de Volkskrant. Harskamp stelt dat het Amerikaanse optreden niet past binnen de manier waarop Nederland dat doet.

Meldingen van burgerslachtoffers heeft hij nog niet gekregen, maar wel zouden veel huizen van Afghanen zijn beschadigd.

Onduidelijk is nog hoe de bevolking in Uruzgan heeft gereageerd. In een verklaring laat Defensie weten dat gouverneur Hamdam „volledig achter de doelstellingen van de operatie” staat.

De operatie volgt op de actie Spin Gahr, waarbij vorig jaar de Talibaan werden verdreven uit de Baluchivallei. Defensie verwacht dat Pathan Ghar nog maanden gaat duren.

Nederlandse militairen hebben de veranderingen rond Deh Rawood aan den lijve ondervonden. Op enkele kilometers afstand van de bazaar van Deh Rawood ligt de Nederlandse basis Camp Hadrian, waar circa vierhonderd Nederlandse militairen zijn gelegerd. Een jaar geleden verliep een tochtje van de basis naar de dorpskern van Deh Rawood nog zonder problemen. De regio stond bekend om de rust en veiligheid.

De afgelopen maanden veranderde dat: langs Deh Rawood loopt een belangrijke bevoorradingsroute van de Talibaan, die alles uit de kast halen om het gebied onder hun controle te houden. Drie weken geleden raakten Nederlandse militairen betrokken bij een hevig vuurgevecht waarbij twee Nederlandse militairen door eigen vuur om het leven kwamen, één zwaargewond raakte en twee Afghaanse militairen werden gedood. De Talibaan hadden het gebied de facto onder controle. Bepaalde delen, zoals ten zuiden van Camp Hadrian werden ‘losgelaten’ – een militaire term voor opgegeven. Nederlandse militairen kwamen daar niet meer.

De zogeheten inktvlek (die de invloedssfeer van ISAF en de Afghaanse overheid weergeeft) is een half jaar tijd verschrompeld tot een stipje op de stafkaart.

Achtergronden over de missie op www.nrc.nl/uruzgan

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Sjoerd Hilckmann

Bij het artikel Amerikanen banen de weg (19 februari 2008, pagina 8 en 9) stond een foto van Defensiefotograaf Sjoerd Hilckmann afgedrukt. Op de foto (zie hierboven) is een voertuig met Nederlandse militairen in Uruzgan te zien. Vorige week heeft de fotograaf toegegeven de bewuste foto digitaal te hebben bewerkt: de auto had pech en was met twee stangen bevestigd aan het voortuig ervoor. De stangen werden door de fotograaf ‘weggepoetst’.