Zoektocht naar heilige naamgenoten

Vaak zit er in een persoonsnaam een verwijzing naar een heilige. Pater Dries van den Akker heeft een website gewijd aan 4.366 heiligen.

Eigenlijk is het een wat uit de hand gelopen didactische truc. Toen pater Dries van den Akker midden jaren zeventig godsdienstles ging geven op het Maartens College in Groningen merkte hij dat de belangstelling voor zijn vak niet groot was. „Ik moest twee blokuren vullen, zonder dat er een programma was. En dat met leerlingen die kerk en godsdienst als iets van hun ouders zagen. Het waren zware jaren. Ik vroeg me af hoe ze wel voor het vak te interesseren zouden zijn. Ik begon leerlingen te vragen of ze de betekenis van hun naam kenden. Ik gaf ze de etymologie van hun naam op een papiertje en vertelde dat er vroeger mensen waren geweest die ook die naam droegen: heiligen, vaak met mooie verhalen. Ik wees ze op kunstwerken waarop die heilige naamgenoten voorkwamen. Dat sloot aan bij hun én mijn belangstelling, want als ik geen theologie was gaan studeren, had ik graag kunstgeschiedenis gedaan.”

Van den Akker, de laatste Nederlandse jezuïet die voor de klas staat, heeft in de loop der jaren veel informatie over heiligen verzameld, niet alleen over de bekende als St. Nicolaas en St. Maarten, maar ook over onbekenden als Justus (Joost) van Schoonhoven of Walfried van Bedum. Sinds enige tijd is al die informatie nu voor iedereen beschikbaar via een boek en een website (www.heiligen-3s.nl). Je kunt zoeken naar een heilige naamgenoot. Je kunt er vinden welke heilige er bij een bepaalde datum hoort. Het bestand omvat momenteel de levensverhalen van 4.366 heiligen met 2.404 afbeeldingen. Van den Akker schat nog zo’n 2.000 namen in zijn oude WP-bestanden te hebben, die de komende tijd aan de website zullen worden toegevoegd.

Als hij leerlingen had met hem onbekende namen, dan ging Van den Akker op zoek naar hun heilige naamgenoten. „Mijn vakanties gaan helemaal op aan het uitzoeken van heiligenverhalen. In Bretagne zijn bijvoorbeeld veel plaatsen die genoemd zijn naar vergeten heiligen. Soms moest de burgemeester er aan te pas komen om een bepaalde kerk open te krijgen, zodat ik foto’s kon maken. Ik ontdekte afbeeldingen waarvan men ter plekke soms niet meer wist wat ze voorstelden. Dan zorgde ik er wel voor dat de leerling om wiens naam het ging later een bedankbriefje aan de burgemeester stuurde.”

De pater, die sinds 1985 les geeft aan het Stanislas College (genoemd naar een Poolse heilige) in Delft, speelt in zijn lespraktijk graag met zijn heiligen. „Als ik bijvoorbeeld een schriftelijke overhoring geef op de dag van de heilige Vincentius en er zit een Vincent in de klas, dan geef ik hem een half punt extra omdat het zijn naamdag is.”

De aanpak van pater Van den Akker past volledig in een oude rooms-katholieke traditie. God was voor veel gelovigen ver weg. Heiligen waren veel concreter. Van den Akker: „Heiligen zijn gelovigen die door hun persoonlijk verhaal het evangelie heel dichtbij brengen. Als levende mensen waren ze door hun gedrag een voorbeeld. Na hun dood zijn ze in de hemel een voorspraak, ze kunnen een goed woordje voor ons doen. Veel verhalen van heiligen zijn echo’s van bijbelverhalen. Kijk naar de parallellen tussen de dood van de eerste martelaar, de heilige Stefanus, en de dood van Jezus: beiden werden buiten Jeruzalem gedood, beiden schonken hun executeurs vergiffenis, beider dood bleek een bron van geloof voor aanvankelijke tegenstanders van het christelijke geloof. Datzelfde geldt voor veel andere heiligenverhalen.”

Heiligenlegendes prikkelen vanouds de gelovige fantasie, aldus pater Van den Akker. „Ik mag graag toeristen in Delft rondleiden en hen attenderen op prachtige kerkramen en andere tekenen van heiligenverering. De katholieke traditie bevat een schat aan geloofsbeleving. Zo meende men bijvoorbeeld dat een deel van de geestkracht van de heilige in diens stoffelijke resten zat. Men wilde deel hebben aan het heilige door relikwieën aan te raken. Wij hebben daar moeite mee, maar in andere delen van de wereld is geloofsbeleving veel fysieker. Kijk bij voorbeeld naar de devotie in Latijns-Amerika, waar je alles wat er aan goud blinkt in de kerk gewoon mag aanraken, en het kussen van de voeten van het kruis, zoals je dat in Oost-Europa vindt.”

Dries van den Akker s.j., Je naam, je dag, je heilige, Naam-feest en heiligenkalander, St. Petrus Canisiusstichting, € 20.www.heiligen-3s.nl