Nieuwsverkiezing is nog geen beeldcanon

Sinds enkele weken ontvang ik iedere vrijdagmiddag een mailtje van Eén vandaag met het verzoek drie televisiefragmenten uit de actualiteit te beoordelen. Samen met duizenden anderen vorm ik namelijk de jury van de Beeldcanon 2008. Iedereen kan zich daarvoor aanmelden, net zoals ik deed, uit nieuwsgierigheid naar de voorselectie.

Volgens de verantwoording op de website gaat het om nieuwsgebeurtenissen, in die week uitgezonden door actualiteitenrubrieken en nieuwsprogramma’s. Ze worden ‘genomineerd’ door „een redactie die bestaat uit afgevaardigden van Eén vandaag, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en nrc.next”.

Op een schaal van 1 tot 5 heb ik tot nu toe geen hoger cijfer dan 3 kunnen aankruisen, in de categorieën ‘nieuwswaarde’, ‘impact’ en ‘originaliteit’. Het verschil tussen de twee eerste begrippen is trouwens niet helemaal duidelijk. Impact gaat misschien meer over emoties dan nieuwswaarde, maar dat is een snel verdwijnende nuance, als je het over televisiebeelden hebt. Met een canon, die doorgaans niet bij plebisciet wordt vastgesteld, heeft die vluchtige betekenis van het nieuws weinig te maken. In het licht van de eeuwigheid kan iets wat vandaag impact heeft, korte tijd later totaal irrelevant blijken. Neem nu (nee, niet de juridische zeepbel van de voorbankgesprekken met Joran van der Sloot) de snik van Hillary Clinton, die even een beslissende wending leek te geven aan de Democratische voorverkiezingen. Het hielp haar in New Hampshire, maar het had geen blijvend effect.

Op de originaliteit van de genomineerde beelden valt ook veel af te dingen. Afgelopen week ging de stemming over ‘Gebrekkige beveiliging Schiphol’, ‘Nederland steeds islamofobischer’ en ‘Erbarmelijke omstandigheden gevangenissen Rusland’. Het eerste onderwerp werd niet ontleend aan de reportage Undercover in Nederland (SBS6), maar aan de verbale boetedoening van Schiphol-directeur Gerlach Cerfontaine in het NOS Journaal. Het tweede item was een deel van een reportage in Eén vandaag met de talking heads van Winnie Sorgdrager, lid van de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie, en van een islamitisch gezin dat voornemens is naar Egypte terug te gaan. De beelden speelden nauwelijks een rol en ook de nieuwswaarde was gering. Alleen de door het NOS Journaal half afgedekte illegale opnamen van het afranselen van Russische gedetineerden hadden enige visuele meerwaarde.

Het belangrijkste nieuwsfeit van de week met potentieel blijvende invloed was de presentatie van het eindrapport van de parlementaire commissie onder leiding van Jeroen Dijsselbloem over het falende onderwijsbeleid. De spijtbetuigingen van met name enkele PvdA-politici over het negeren van de mondige burger wezen op een mogelijke toekomst waarin de politieke elite duizend dijsselbloempjes zal laten bloeien. Maar het haalde de beeldcanon niet. Logisch, want op plichtmatige items in Nova/Den Haag Vandaag, Pauw & Witteman en de journaals na negeerde de televisie dit nieuws. Mijn hoop was gevestigd op Buitenhof, het enige programma met visie en een wat langere adem. Maar ook daar werd de voorrang gegeven aan kwesties rond assimilatie en integratie en de eerste politieke doorbraak in de oude partijen na de kiezersrevolutie van Fortuyn totaal overgeslagen.

Maar misschien vergis ik me. Eerste indrukken zijn een riskante raadgever, voor canon-juryleden maar ook voor televisierecensenten. Mijn aanvankelijke scepsis op grond van de eerste afleveringen van Claudia de Breij’s Thank God It's Friday (VARA) en Hans Goedkoops De kunst (NPS) moet ik in positieve zin bijstellen. Beide actuele praatprogramma’s herstellen hun beginnersfouten snel. Goedkoop heeft geleerd zijn gasten (zondag de tekenaars Peter van Straaten en Dick Matena) niet in de rede te vallen en De Breij ontwikkelt langzaam een vorm om haar ongekunstelde bewondering te uiten voor gasten die ze in de hoogte steekt en toezingt. Mooi, die hommage aan haar heimelijke jeugdheld Herman van Veen, die op het schoolplein niet cool genoeg leek.