Nederlandse invloed op daling drugssmokkel gering

Na een piek in 2002 is de smokkel van drugs uit de Antillen naar Nederland sterk gedaald. Criminelen op de Antillen wijken uit naar andere bezigheden.

Jos Verlaan

De scherpe daling van de cocaïnesmokkel van de Antillen naar Nederland is vooral toe te schrijven aan maatregelen van de Antilliaanse overheid. Die plaatste in 2003 een bodyscanner op het vliegveld Hato op Curaçao en nam sindsdien paspoorten in van drugskoeriers, die daardoor niet konden reizen. De 100-procentscontroles op Schiphol, waarbij iedere reiziger uit Zuid-Amerika sinds eind 2003 wordt onderzocht op drugsbezit, hebben veel minder effect gehad op de smokkel.

Dat blijkt uit onderzoek voor de Nederlandse en Antilliaanse ministers van Justitie. Zij houden publicatie van de resultaten, die al bijna een jaar bekend zijn, om onduidelijke reden tegen. Het rapport, Baselinestudy Criminaliteit en rechtshandhaving Curaçao en Bonaire, circuleert onder een kleine groep bestuurders op de Antillen en is in handen van deze krant.

De studie werd uitgevoerd door Faber Organisatievernieuwing en de Vrije Universiteit Amsterdam, en is de eerste integrale inventarisatie van de criminaliteit op Curaçao en Bonaire. De onderzoekers keken niet alleen naar drugshandel en witwassen, maar ook naar illegale immigratie, roofovervallen, jeugdcriminaliteit, corruptie en bestuurlijke integriteit.

Toen Nederland, na veel politiek gekrakeel, de 100-procentscontroles op Schiphol invoerde, was de Antilliaanse drugslijn al met ruim 80 procent gekrompen ten opzichte van het ‘piekjaar’ 2002. Tussen 1999 en 2005 verdienden drugskoeriers op die lijn zeker 173 miljoen Antilliaanse guldens (70 miljoen euro), aldus het rapport. Zij vervoerden minimaal 2.750 kilo cocaïne.

De bevindingen van de onderzoekers, die gegevens kregen van onder meer de douane, het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties op de Antillen en het Openbaar Ministerie op Curaçao, zijn opmerkelijk. De Nederlandse overheid heeft altijd geclaimd met de verscherpte controles op Schiphol de stroom drugskoeriers te hebben gekeerd. Dat gold als rechtvaardiging van de overlast voor reizigers uit de Antillen, Suriname en overig Zuid-Amerika.

Ook de komst, medio 2005, van gemeenschappelijke grenscontroleteams, waarbij Nederlandse douaniers en marechaussees met hun Antilliaanse collega’s controles uitvoerden op de vliegvelden van Curaçao en Sint Maarten, had nauwelijks effect op de drugstoevoer. De bolletjesstroom was toen al zo goed als opgedroogd, stellen de onderzoekers vast.

Ze baseren hun bevindingen onder meer op onderzoek naar het aantal drugsgerelateerde geldtransacties. Drugskoeriers worden doorgaans betaald bij aflevering van hun bolletjes cocaïne in Nederland. Dat geld sturen ze via bepaalde betaalkantoren terug naar de Antillen. Dit soort transacties vertoonde in 2002 een piek; gemiddeld werd er maandelijks 6 miljoen Antilliaanse gulden (2,4 miljoen euro) overgeboekt.

De drugstransporten namen verder af na het bankroet van ‘verdachte’ luchtvaartmaatschappijen als Air Holland en Dutch Caribbean Airways. Met name via Air Holland zouden drugs gesmokkeld zijn. De leiding van dit bedrijf staat deze maand voor de rechter op verdenking van betrokkenheid bij drugssmokkel.

Vermoedelijk zijn voormalige bolletjesslikkers zich op Curaçao gaan bezighouden met woninginbraken. De onderzoekers stellen in ieder geval vast dat de stijging van het aantal inbraken gelijk op gaat met de afname van drugstransacties met Nederland.

Met de explosieve groei van het aantal gewapende roofovervallen op Curaçao blijkt echter geen verband. Van de mensen die tussen 2002 en 2005 op het vliegveld Hato werden gepakt met drugs, wordt vrijwel niemand gezocht wegens een roofoverval.

Wel lijkt er een relatie tussen de drugscontroles op de vliegvelden en de wapensmokkel naar Curaçao en Bonaire. Veel wapens die er in beslag worden genomen, blijken afkomstig uit Europa. De smokkelroute is de autoriteiten onbekend. Vermoedelijk is het door de grote aandacht voor drugskoeriers minder riskant geworden wapens naar de eilanden te smokkelen.

Lees meer over de relatie Nederland-Antillen op nrc.nl/antillen