Hip in 1451: flinke buik en afhangende schouders

Anno wil het historisch besef vergroten, onder meer met reizende exposities.

De tentoonstelling Oh wat ben je mooi is daarom heel laagdrempelig.

Toepasselijker kan bijna niet: een tentoonstelling over schoonheidsidealen middenin een winkelcentrum. Toevallig is het allerminst.

De reizende tentoonstelling Oh, wat ben je mooi – vrijdag 8 februari geopend in winkelcentrum De Barones in Breda – is een initiatief van Anno, een promotiebureau voor Nederlandse geschiedenis. Anno wil het historisch besef vergroten en bedenkt bij een tentoonstellingsthema direct een logische locatie. Zo werd eerder de geschiedenis van angsten in een spookhuis gepresenteerd.

Dat Anno met Oh wat ben je mooi een breed publiek wil trekken, bleek wel uit de openingsshow. Onder leiding van modedeskundige Fiona Hering werd ‘History’s next top model’, een parodie op het tv-programma America’s next top model, gekozen. Winkelend publiek kon, door te klappen voor de modellen op de catwalk, hét stijlicoon van de afgelopen eeuwen kiezen: Queen Elizabeth, Madame de Pompadour, Mata Hari, Marilyn Monroe of Farrah Fawcett. Met name door luid joelende jongens werd het de wulpse Marilyn Monroe.

Ook de vijf ‘paviljoens’, de expositieruimtes van zo’n 4 bij 1,5 meter, moeten met hun roze wanden en wit lederen chesterfieldkussens rondom de ingang mensen naar binnen lokken. Het zijn als het ware 3D uitvoeringen van een glossy. Binnenin wordt met grappige weetjes meer verteld over verschillende thema’s. Zo leert paviljoen ‘Het perfecte lijf’ dat het ideaalbeeld in het jaar 1451 kleine borsten, flinke buik en afhangende schouders was. In 1923 moest de vrouw juist jongensachtig zijn en geen borsten, taille of billen hebben. Halverwege de achttiende eeuw was het hip de wenkbrauwen te epileren en te vervangen door stukjes muizenvel. En is tegenwoordig een brazilian wax niet vreemd, in de zeventiende eeuw waren het prostituees die hun schaamhaar geheel schoren om er vervolgens een schaampruikje te bevestigen. Handig tegen de luizen.

Dat de expositie duidelijk een product van zijn tijd is, blijkt uit de soms nogal subjectieve bijschriften. Zo staat er letterlijk bij de ‘kapseltijdlijn’ bij 1982: „John Stamos had het, iedere profvoetballer had het, Martina Navratilova had het in 1990 nóg! Door ons uitgeroepen tot lelijkste uniseks kapsel allertijden: het matje.”

Soms wordt er iets over het mannelijk schoon geschreven, soms niet. Soms gaat de tijdlijn terug tot de achttiende eeuw, soms tot de vijftiende eeuw. En soms liggen de keuzes voor de hand, soms niet (Marilyn Monroe was een stijlicoon van haar tijd, of Mata Hari dat begin twintigste eeuw ook was, is nog maar de vraag). „Maar”, zegt historicus Rik Herder, projectleider bij Anno, „Mata Hari kleedde zich bloot en losjes. Dat was wel een trendbreuk met de ingesnoerde mode van toen. En inderdaad, de tijdlijn verschilt per paviljoen. We belichten ongeveer de modetrends van de laatste duizend jaar.”

Een ieder die wil weten waarom in een bepaalde tijd een bepaald schoonheidsideaal heerste, is op deze expositie niet aan het juiste adres. Verwacht ook geen compleet beeld van de idealen van de laatste duizend jaar. Bovendien ligt de focus vooral op het lichamelijk ideaalbeeld, kledingtrends komen nauwelijks aan bod.

Maar een ieder die op een vrije middag aan het winkelen is en onverhoopt op de Anno paviljoens stuit, zal de expositie wel degelijk een fijne afleiding vinden, blijkt uit reacties in Breda. Antoinette Willemsen uit Drunen: „Ik vind de expositie hartstikke leuk, heel herkenbaar ook. Want wat zijn we onszelf al eeuwen voor de gek aan het houden. We proberen telkens met alle trends mee te gaan.”

En dat is precies wat Anno uiteindelijk wil vertellen met de tentoonstelling: schoonheidsidealen zijn relatief. Dus ook het huidige.

Oh wat ben je mooi staat t/m 8 maart in Breda en doet daarna in 3 jaar tijd nog elf locaties aan. www.ohwatbenjemooi.nl.