Het dorp stemt zoals de landheer wil

Vandaag kiezen de Pakistanen een nieuw parlement. Op het platteland gaan de stemmen veelal naar de kandidaat van de grootgrondbezitter.

Een kiezer brengt zijn stem uit in een stembureau in Chaman aan de grens met Afghanistan. De stembureaus sluiten om 17.00 uur lokale tijd, 13.00 uur Nederlandse tijd. Foto Reuters A voter casts his ballot at a polling station in the Pakistan-Afghanistan border town of Chaman February 18, 2008. Fears of violence overshadowed Pakistan's general election on Monday with 80,000 troops backing up police to watch over a vote that could return a parliament set on driving President Pervez Musharraf from office. REUTERS/Saeed Ali Achakzai (PAKISTAN) REUTERS

Mohammad Bashir is honderd jaar, maar staat nog elke dag om vijf uur op om zijn buffels te melken. Daarna bewerkt hij zijn eigen akker waarop hij tarwe en erwten verbouwt, of dat van de familie Munj. De familie Munj is de grootgrondbezitter in het gebied rond het dorp Tatlay Hakim Haider Ali, anderhalf uur rijden van Lahore, hoofdstad van de Pakistaanse provincie Punjab. Samen met zijn zoon verdient Bashir zo krap 17 euro per maand. Te weinig om rond te komen, maar Bashir hoor je niet klagen. In tijden van nood zal de familie Munj zich altijd over hen ontfermen.

In ruil daarvoor zal Bashir bij de parlementsverkiezingen vandaag op Khuram Munj stemmen, kandidaat voor de aan president Musharraf gelieerde partij PML-Q. Khurams neef Khalid is namens dezelfde partij de nazim, lokale bestuurder, van Tatlay Hakim en veertien andere dorpen. „Ik stem op de PML-Q omdat onze nazim bij die partij hoort”, vertelt Bashir – klein, krom, maar kwiek – tussen trekjes aan zijn waterpijp door.

Vanaf een bedframe op het erf ziet Bashir toe hoe jongere dorpsgenoten buffelmest op een aanhanger scheppen. „Hij is een man met macht. Hij helpt ons als we zonder eten zitten, hij beschermt ons tegen criminelen, hij geeft geld voor bruidschatten. We doen alles wat hij zegt. Hij heeft geen slechte eigenschappen.” Samenvattend: „Ik volg hem met mijn ogen dicht. Al gooit hij me in een put, dan nog zal ik tevreden zijn.”

Naar de parlementsverkiezingen is lang uitgekeken. Tweemaal werden ze uitgesteld: in november toen president Musharraf de noodtoestand uitriep, en in januari nadat oud-premier en oppositieleider Benazir Bhutto was vermoord. Over Musharrafs positie wordt niet gestemd, maar de verkiezingen worden beschouwd als een referendum over de acht jaar dat hij het land nu bestuurt.

Volgens opiniepeilingen wil 70 procent van de Pakistanen dat Musharraf onmiddellijk vertrekt. Dat is het gevolg van een aantal ingrepen het afgelopen jaar die slecht vielen. Uit angst voor machtsverlies zette Musharraf de rechterlijke macht buitenspel. In de zomer liet hij de door extremisten bezette Rode Moskee in Islamabad bestormen, wat op een bloedbad uitliep. Toen hij de noodtoestand uitriep vond een meerderheid van de Pakistanen dat hij zijn hand had overspeeld.

Hoewel Musharraf de afgelopen weken heeft benadrukt dat de verkiezingen vrij en eerlijk zullen verlopen, wordt verwacht dat vooral de PML-Q, in het nauw gedreven door slechte peilingen, de uitslag zal willen beïnvloeden met onderdrukking en stembusfraude. Om het verloop van de stembusgang te controleren sturen allerlei organisaties vandaag waarnemers langs de stembureaus. De grootste is het Free and Fair Election Network, een alliantie van Pakistaanse maatschappelijke organisaties, met 20.000 vrijwilligers.

Zahid Islam coördineert voor het netwerk de inspecties in Punjab, waar verwacht wordt dat de verkiezingsstrijd hevig zal zijn. Hij weet zeker dat de verkiezingen voor velen niet eerlijk zullen verlopen. „Er zijn kandidaten die werken volgens de partij-ideologie, maar vooral op het platteland is de keuze vaak beperkt tot de landheren, de invloedrijke politieke families”, vertelt Islam in zijn huis in Lahore.

Ruim 60 procent van de 81 miljoen stemgerechtigden woont op het platteland, in dorpen zoals Tatlay Hakim. Alle inwoners van het dorp stemmen op Khuram Munj, vertelt Bashir. Die van de 14 andere dorpen ook, vullen de clangenoten aan. De kandidaten van Bhutto’s Pakistaanse Volkspartij en de PML-N van oud-premier Nawaz Sharif hadden best campagne mogen voeren in het dorp, maar hun bezoek zou zinloos zijn geweest, zegt Bashir. „We zouden hun een kop thee geven, maar niet op hen stemmen.”

„Khuram heeft zich niet voor niets alleen kandidaat gesteld in de dorpen”, zegt Amjad Nazir, een rijsthandelaar die ook een ontwikkelingsorganisatie leidt. „De stedelingen zijn te onafhankelijk om op hem te stemmen. Het verleden van de familie Munj is namelijk zwart.” Hij vertelt dat Khurams vader Munawar, toen hij in 1993 namens de Volkspartij parlementslid was en voorzitter van de parlementscommissie voor narcoticabestrijding, ter dood werd veroordeeld wegens opiumsmokkel. In 2002 sloot de familie zich aan bij de PML-Q en kwam Khuram in het parlement. Hij regelde dat zijn vader vrijkwam. De zaak loopt nog bij het Hooggerechtshof.

Volgens Amjad Nazir behandelt Munawar de dorpelingen „als beesten”. „Hij woont in een groot huis dat hij met gemeenschapsgeld heeft betaald. Hij zet de boeren tegen elkaar op om zelf als vredestichter uit de bus te kunnen komen en laat ze intussen beroven van hun vee. Een paar jaar geleden liet hij de zoon van een rijke handelaar ontvoeren voor losgeld.”

Amjads ontwikkelingswerkers durven het dorp niet in. Het is geen wonder dat kleine boeren als Bashir op de familieleden stemmen, vindt hij. „Bang dat hun vee ook gestolen wordt als ze een ander steunen.” Ook als de dorpsbewoners niet onderdrukt zouden worden door de familie, zouden ze niet vrij zijn om een eigen keuze te maken, legt hij uit. De dorpsoudsten bepalen voor de bewoners op wie wordt gestemd. „We hebben in een vergadering besloten dat het de PML-Q wordt”, vertelt Bashir, „en het is de traditie dat het advies van de ouderen gevolgd wordt. Wij bieden ook de oplossingen als er problemen zijn.”

Het doet er voor hem niet toe hoe democratisch dat is. „We willen graag echte democratie, maar we willen vooral in vrede leven.” Zou de nazim het accepteren als de dorpsraad een ander stemadvies zou uitbrengen? Bashir: „Dat gebeurt gewoon niet.”