Een soort maatschappijkritische conceptuele kunst

Naast de ingang van het Amsterdamse expositiegebouw Post CS staat een zwart bestelbusje. Op de zijkant zijn bliksemschichten en een bed met handboeien geschilderd. En in letters waar het bloed vanaf druipt staat: ‘Psychiatrie: een industrie des doods’.

We wandelen de gelijknamige tentoonstelling binnen, waar een wat pathetisch glimlachende man op ons af komt. „Welkom”, ademt hij. En gebaart naar krukjes die staan opgesteld voor een beeldscherm. „Eerst mag u deze film bekijken,” zegt hij op de overvriendelijke toon die hoort bij overijverige Jehova’s getuigen of andere bekeringsdriftigen.

De film lijkt op een trailer voor Dr. Phil. Maar dan, uiteraard, met tegenovergestelde strekking. Het begint met snelle flarden Amerikaans tv-nieuws over antidepressiva of ADHD-kinders. Dan preekt de bekende trailerstem: ‘Everywhere you look...... there it is...... Think psychiatry has nothing to do with you?...... Think again...... The whole field of psychiatry has gotten in every facet of your life......’

We komen net uit het Stedelijk Museum. Daar had ik al giechelend gekeken naar een levensgrote klont gips met een stereotoren erin. De kunstenaars onderzochten in hun conceptuele kunst „lawaai en het gebruik daarvan in muziek”.

De psycho-expositie en zijn pretenties zet ons weer met beide benen op de grond. Als parodie zou Een Industrie hoge ogen gooien, een soort maatschappijkritische conceptuele kunst over Amerikaans complotdenken en mediamechanismen.

Maar nee, het is een serieuze poging van de Scientology Church om psychiatrie aan de kaak te stellen (wie weet om te voorkomen dat hun toch al niet zo mentaal begaafde leden professionele hulp zoeken, in plaats van hun sores te blijven toetsen aan de schrijfsels van de aanbeden sf-fan).

De panelen met Hitlers ‘psychiatrische klinieken’, Stalins strafkampen, live beelden van elektroshocks en koudwaterbaden worden afgewisseld met foto’s van mishandelde kinderen uit weeshuizen in Europa en eindeloze weetjes, citaten, feiten, rouwprentjes, cijfers van miljoenen en miljarden. Een tekst op de muur spoort ons aan: ‘Wij brengen u de feiten... oordeel zelf!’

Ik kijk nog even achterom naar een oudere, koffieschenkende vrijwilligster, type kattenvoerstand op de RAI. Hopelijk zien we haar volgend jaar weer net als de andere dagjesmensen gewoon vrij en vrolijk langs het Centraal Station wandelen. Zonder sektarische ambities, mét twee grote tassen van de Huishoudbeurs.

Aaf heeft tot en met 2 maart vakantie.