‘Sterke vrouwen blijven verdacht’

Natalie Portman en Scarlett Johansson spelen de zusters Anne en Mary in The Other Boleyn Girl, een film over ambitie en macht aan het Engelse hof.

Scarlett Johansson (links) als Mary Boleyn en Natalie Portman als Anne Boleyn op de set in ‘The Other Boleyn Girl’ Foto Alex Baily Scarlett Johansson (Mary Boleyn) and Natalie Portman (Anne Boleyn) on the set of The Other Boleyn Girl Bailey, Alex

Ze vonden het vast geweldig: in al die majestueuze zestiende-eeuwse Tudor-jurken rondlopen op de set. Natalie Portman en Scarlett Johansson zijn als de zusjes Anne en Mary in The Other Boleyn Girl in de ene na de andere oogverblindende creatie te zien.

Niet zonder reden. Hun opdracht was om koning Henry VIII (1491-1546) te verleiden en de familie Boleyn vooruit te helpen in de wereld. Met een stelletje onechte kinderen en een onthoofding tot gevolg. Maar Nathalie en Scarlett praten tijdens een groepsinterview op het Filmfestival Berlijn helemaal niet over de jurken, zoals veel andere filmsterren zouden doen. Het regiedebuut van Justin Chadwick naar een roman over het Engelse hofleven van Philippa Gregory, werd er als een van de laatste competitiefilms vertoond. En de twee talentvolste actrices van hun generatie hebben het liever over feminisme en seksisme en het taboe op talentvolle, ambitieuze vrouwen. Er is niet zo veel veranderd sinds zestiende eeuw en nu, vrezen ze.

Maar eerst beantwoordt Natalie Portman de hamvraag: wie is nu eigenlijk het ‘andere’ meisje Boleyn? Haar personage, de latere koningin Anne en moeder van Elizabeth I? Of haar zuster Mary (Johansson), die niet uit betrekening, maar uit liefde de minnares van de koning werd? Portman: ,,Die ambiguïteit is het leuke van de film. Ieder heeft haar eigen moment waarop ze ‘het’ Boleyn-meisje was. Maar dat ‘andere’ slaat natuurlijk ook op het feit dat dit het andere verhaal is, dat voorafgaat aan de grote geschiedenis, het moment waarop Henry zich losmaakte van Rome om de Anglicaanse Kerk te stichten, om te kunnen scheiden van Catharina en met Anne te trouwen. En het gaat ook over het ‘andere meisje’, degene die achter het historische personage en het publieke gezicht zit.’’

Beide actrices zien overeenkomsten met de positie van vrouwen vandaag de dag. Portman: ,,In de tijd waarin de film speelt werden vrouwen gedwongen om seksuele diensten te verlenen of te trouwen zodat hun familie rijkdom en macht zou verwerven.’’ Ze gelooft dat tegenwoordig veel vrouwen alleen maar zéggen dat ze die keuze op hun eigen houtje maken: ,,Dat is nog minder feministisch. Alsof vrouwen geen andere mogelijkheid zien om zichzelf te profileren, en seks als ruilmiddel nog steeds hun beste optie is.’’

Scarlett Johansson valt haar bij. De twee actrices vullen elkaars zinnen en gedachten aan alsof ze de zusjes uit de film zijn. De vriendschap en de solidariteit die tussen hen beiden zijn ontstaan zien ze dan ook als tegengif tegen de vele negatieve en akelige omgangsmanieren die de film toont. Johansson: ,,Het zou naïef zijn om te veronderstellen dat discriminatie van vrouwen tegenwoordig niet meer bestaat. Desondanks ben ik dankbaar dat ik in een tijd en een maatschappij leef waarin ik de kans heb gekregen om mijn stem te laten horen en mijzelf te zijn.’’

Wel hebben ze het gevoel dat Hollywood nog steeds niet is ingesteld op zelfstandige, ambitieuze vrouwen. Portman: ,,Vrouwenrollen in films zijn meestal onderschikt aan het mannelijke perspectief. Dat is begrijpelijk want de meeste scenarioschrijvers zijn mannen. Er zijn veel overeenkomsten tussen de manier waarop de Boleyn-zusjes en vrouwelijke filmsterren zich moeten profileren. Er is rivaliteit en competitie. Ambitieuze en getalenteerde vrouwen worden vaak vanuit een seksistisch standpunt bekeken. Alsof ze inherent slecht zijn. Alleen worden vrouwen in Hollywood niet letterlijk onthoofd.’’

Natalie Portman, die de niets ontziende Anne speelt, is veel kritischer over de ongelijkheid van vrouwen dan Scarlett Johansson. Zij spreekt de hoop uit dat ambitie ook als iets positiefs kan worden beschouwd en dat liefde en macht, de twee tegenpolen van de film, uiteindelijk kunnen co-existeren: ,,Natuurlijk kan macht corrumperen. Maar er zijn ook positieve manieren om je macht aan te wenden. Ik heb een tijdje meegereisd met het circus rondom Barack Obama. Mijn keuze voor hem heeft niets te maken met het al dan niet ondersteunen van een vrouw. Hij was al vanaf het begin af aan tegen de oorlog in Irak.’’

Natalie, bescheiden: ,,Ik ben helemaal Hillary. Ik vind haar intelligent en ervaren. Wat voor mij de doorslag gaf was dat ze zo seksistisch wordt aangepakt. Eerst is ze een bitch, dan mag ze niet huilen, en dan mag ze haar man niet steunen. Vrouwen worden nog te vaak beoordeeld op uiterlijke zaken en niet op wat ze doen.’’

‘The Other Boleyn Girl’ komt op 28 februari uit in Nederland