Opkomende markten zakken in

2007 was een feestjaar voor beleggers in opkomende markten. Maar in januari volgde een scherpe daling, over vrijwel de gehele linie. Een structurele neergang, of een tijdelijke dip?

De introductie van Reliance Power afgelopen maandag op de beurs van Mumbai was veelzeggend. De beursgang van het energieconcern van de Indiase miljardair Anil Ambani was vooraf weliswaar ruim overtekend, en was daarmee geslaagd te noemen, maar de koers gleed in de uren na de eerste notering flink naar beneden. Die daling werd de afgelopen dagen nauwelijks gekeerd. Gisteren sloot Reliance uiteindelijk bijna 15 procent lager dan de introductieprijs van maandagochtend, 450 roepia.

De timing voor de grootste Indiase beursgang allertijden was niet zo gek. Ambani, die met de beursgang de beoogde 117 miljard Indiase roepia (2 miljard euro) ophaalde, dacht mee te surfen op het feestelijke beursklimaat in India vorig jaar. De Sensex index van de dertig hoofdfondsen van de beurs van Mumbai was vorig jaar met ruim 45 procent gestegen. Maar de eerste weken van dit jaar kwam de klad erin: - 10,7 procent.

Het beeld in de meeste opkomende markten, de snelgroeiende economieën van Azië, Zuid-Amerika, Afrika en Midden- en Oost-Europa, is hetzelfde: na het topjaar 2007, een pittige terugval in de eerste paar weken van dit jaar.

Om een paar belangrijke aandelenmarkten in deze categie te noemen: Rusland 12,4 procent in de min; China (zowel de beurs in Shanghai als die in Hongkong) beide ruim 14 procent eraf, Brazilië: -4 procent.

„Januari was een historische maand”, moet Wim-Hein Pals, manager van het Robeco Emerging Markets fonds vaststellen. „Na de 30 procent die ons fonds vorig jaar maakte verloren 11 procent.” Zijn fonds is samengesteld uit onder meer aandelen in bedrijven uit de zogeheten BRIC-landen: Brazilië, Rusland, India en China. Een direct verband met de problemen op de westerse financiële markten (kredietcrisis, dreigende recessie in Amerika) ziet Pals niet. „Al hadden sommige Aziatisch banken, en een Israëlische, wel wat posities in Amerikaanse kredietderivaten, zijn opkomende markten in het algemeen niet direct geraakt door de specifieke problemen van de kredietcrisis in de VS.”

Er is wel een indirecte oorzaak. „Veel beleggers hebben na de instorting van de westerse beurzen snel winst willen nemen op aandelen die nog hoog stonden. Als men eenmaal gaat verkopen, komt er een sneeuwbaleffect.”

Volgens Jean-Paul van van Oudheusden die voor ABN Amro handelt in specifieke beleggingsproducten in opkomende markten, heeft de turbulentie op de mondiale markten „niets buiten schot gehouden”, maar was het effect in opkomende landen veel minder heftig dan je zou verwachten. „China en Rusland zijn tegenwoordig veel minder afhankelijk van de VS dan vroeger. De thuismarkt, de lokale vraag is toegenomen.” Daarbij waren sommige exotische beurzen tamelijk oververhit geraakt. „Een snel groeiende groep lokale rijken heeft het beleggen ontdekt de laatste jaren. Zij stapten massaal en blind in aandelen. Op zeker moment kwamen er 300.000 beleggersrekeningen bij. Per dag. Zo zat sowieso een enorm bubbelgevaar in. Dat lijkt nu enigszins uit te komen.”

Juist de opkomst van het lokale afzetmarkt voor het eigen bedrijfsleven maakt dat de opkomende economieën tegen een stootje kunnen, zegt Pals van Robeco. „De vooruitzichten in de meeste opkomende landen zijn nog erg goed, zowel op macro niveau, als per industrie. De middenklasse in China heeft steeds meer te besteden. Dat gaat om 300 miljoen mensen.” Afrika, de minst ontwikkelde van alle opkomende regio’s, profiteert daar weer van, als leverancier van grondstoffen. Pals: „De prijzen van grondstoffen blijven onverminderd hoog.”

De aandelenmarkten van Afrikaanse landen vertoonden in het algemeen hetzelfde patroon als andere opkomende markten: een topjaar in 2007, gevolgd door een daling in januari. Maar beheerder Marc Wesseling van het in Afrika gespecialiseerde Mango Fund ligt daar niet wakker van. „Die daling lag in lijn met beleggersgedrag wereldwijd. De onderliggende economieën zijn krachtig genoeg om snel herstel op de beurzen te laten zien.” En Kenia, het land dat altijd zo stabiel leek, maar nu wordt geteisterd door geweld? Dat land laat het typische risico zien voor beleggers in Afrika: politieke instabiliteit. Gelukkig, zegt Wesseling, is het een geïsoleerd probleem. De toestand in Kenia ziet hij niet snel overslaan naar andere Afrikaanse landen.