‘Ik laat het kind los’

Sieb Posthuma (47) ontwierp het decor en de kostuums voor het ballet Coppelia. De voorstelling ging donderdag in première. Posthuma woont samen met acteur Ton Meijer in Amsterdam. „Ze kijken nu ook met een Sieb-oog.

Donderdag 7 februari

Op de fiets naar het Muziektheater betrap ik mijzelf erop dat ik de aanstekelijke Mazurka van Leo Delibes uit Coppelia fluit. Prettige beroepsdeformatie. De melodie blijft waarschijnlijk de eerstkomende maanden hangen!

Vandaag is een van de eerste repetities van de dansers op het toneel. Net als ik zetten zij hun eerste stappen in het decor. Het is alsof je op vakantie bent in een plaats die je wel kende van een plaatje, maar die je nu voor het eerst ziet. Klopt het met het plaatje dat je in je hoofd had? Valt het mee of tegen? Voel je je er thuis?

De dansers zijn al weken aan het repeteren in de studio, maar nu in het decor tasten ze hun ‘posities’ en passen af. Spacen heet dat in danstermen. Zo kunnen we zien of er decorstukken verschoven moeten worden.

’s Middags wordt er een foto gemaakt waarbij ikzelf in het zes en halve meter hoge ‘poppenhuis’ moet klimmen dat ik voor akte twee heb ontworpen. Behalve geweldig dansen moeten de dansers dus ook geen last hebben van hoogtevrees!

Vrijdag

Vroeg op. Eerst zoals elke ochtend koffie op bed en radio 4 samen met Ton. Een zeer gekoesterd ritueel.

Behalve voor superheerlijke maaltijden tijdens deze marathonweek, zorgt Ton door zijn theaterliefde en achtergrond steeds voor verfrissende en inspirerende inzichten. Omdat ik samen met Janine, Ted en François, al ruim twee jaar in een ‘Coppelia-universum’ woon, is zo’n geoefende blik van buiten af onmisbaar.

Vandaag ga ik zelf weer eens aan de slag met de kwast. Voor de grote Bijenkorf etalage aan de Dam schilder ik een Coppelia-kamer.

Na weken van besprekingen en aantekeningen maken is het heel fijn om zelf weer eens te tekenen, al is het op een wat groter oppervlak dan normaal.

’s Middags neem ik samen met mijn superassistente Ellen en Nicholas (productieleider van het Nationaal Ballet) alle kleine aanpassingen door van akte 1. Ze hebben de afgelopen twee jaar geleerd met een soort ‘Sieb-oog’ naar het ontwerp te kijken, we hebben aan één woord genoeg.

’s Avonds zijn de eerste repetities in kostuum.

Zaterdag

Als een blok geslapen. Word vrolijk wakker na de repetitie van gisteravond. Het was een surrealistische ervaring toen ik gisteren vanuit de coulissen op het podium stapte.

Alle karakters en kostuums die ik voor de productie ontworpen heb, liepen opeens levensgroot om mij heen.

Het was alsof ik mijn eigen hoofd binnenstapte. De twee hondjes die door kinderen gedanst worden, kwamen op me af en gaven een keurige hondenpoot. Van hun dansdocente hoor ik dat ze hun hondenkostuum bijna niet meer uit willen doen!

Groot compliment aan François en de kostuumafdeling voor deze prachtige vertaling van mijn tekeningen naar echte danskostuums!

Zaterdagochtend worden Janine, Ted en ik geïnterviewd over de productie tijdens een meeting van de vrienden van Het Nationale Ballet. Met z’n allen hebben ze een extra bedrag van 40.000 euro bijeengebracht! Een goede en onmisbare steun voor zo’n dure productie!

Ondertussen wordt buiten het theater ook de Amsterdamse aarde flink opgewarmd. Zorgwekkend, maar stiekem toch ook wel heel lekker, lente in februari!

’s Avonds tot 12 uur repeteren. Veel aantekeningen gemaakt, vooral over de grote kast in akte 2. Hij ziet er niet uit zoals ik bedoeld had en moet worden overgeschilderd.

Zondag

Vandaag mogen we uitslapen. Iets wat natuurlijk met al die adrenaline in je lijf niet goed lukt. Met Ton door de stad gelopen en voor ieder wat kleding gekocht voor de première van komende donderdag.

Koffie in de zon op het terras! Doordat we steeds in het Coppelia- stadje verkeerd hebben lijkt de echte wereld een theater, en andersom.

Om half vier fietsen we naar de Plantage bij Artis voor de live-opnamen van NPS De Kunst waar we met het artistiek team te gast zijn om te vertellen over de totstandkoming van de productie.

Er wordt behalve op de productie ingezoomd op de ‘actuele’ lijn die in onze versie van Coppelia zit; de wereld van de extreme makeovers en uit de hand gelopen plastische chirurgie. Bestaansrecht lijk je tegenwoordig pas te hebben met een nooit verouderend en glad gestreken gezicht en gestroomlijnd lichaam.

In onze voorstelling zeker geen moralistische boodschap over deze ontwikkeling, maar eerder een tongue-in-cheek commentaar.

Na de uitzending lekker gegeten met Ton en een aantal vrienden.

Maandag

Vandaag staan om 8.00 uur de hele filmploeg van Klokhuis op de stoep van mijn atelier.

Thijs, mijn agent en geweldige steun en toeverlaat, is zo lief om alvast vooruit te gaan zodat het licht en geluid ingesteld kunnen worden.

Om 9.00 uur beginnen we met filmen. Het item zal de productie laten zien vanaf de eerste schetsjes van karakters, kostuums en decors tot de uiteindelijke premièredag. Als de opnamen ’s middags klaar zijn, ga ik even een uurtje in de zon lopen.

Vanavond gaan we verder met de repetities, nu ook met orkest onder leiding van de Russische dirigent Boris Gruzin.

Elke dag wordt er een nieuw ‘ingrediënt’ toegevoegd aan ons Gesammtkunstwerk, en nu dus de echte muziek.

Bij de muziek die Delibes voor Coppelia componeerde, zie ik een terras in de zon in Parijs voor me. Onmiskenbaar Frans met hier en daar zelfs dat Moulin-Rouge-achtige ‘Oh-la-la’!

Het moeilijkste onderdeel blijft voor mij om iedere keer naar ‘Coppelia’ te kijken alsof ik het voor de eerste keer zie.

Bij een sprookjesballet is er geen gezongen tekst als bij de opera en ook geen boventiteling. Het is dus zaak dat je met dans, muziek en beeld een duidelijk verhaal verteld.

Als de repetities afgelopen zijn, drinken we samen met Jim Ingalls die het licht ontworpen heeft een borrel. Iedereen heeft het gevoel dat we vandaag een flinke stap voorwaarts hebben gemaakt.

Dinsdag

Vanmiddag is de ‘voorgenerale’ en vanavond de echte generale repetitie, waar het laatste en onmisbare ingrediënt aan onze Coppelia wordt toegevoegd: het publiek.

Je merkt het overal in het Muziektheater. Iedereen loopt druk en best nerveus door elkaar; de grime-, en pruikenafdeling kijkt of er een nog listiger bevestiging gemaakt kan worden voor de enorme Coppelia-pruik. De rekwisietenafdeling draait met al zijn medewerkers overuren, al was het alleen maar om het enorme confettikanon dat helemaal aan het slot zit af te krijgen.

Bij de mensen van het kostuumatelier komt het stoom bijna uit de oren, ze hebben ruim 120 kostuums gemaakt en ook nu nog zijn er elke dag wel dingen waar nog even iets aan veranderd moet worden.

Om half acht gaan Ellen en ik alvast naar het theater om even op het toneel te kijken naar een paar kleine veranderingen.

En dan is het moment daar; het publiek stroomt binnen. De hele zaal is gevuld!

Als het grote voordoek opgaat, knijp ik Ton en Ellen even in hun hand. Hier hebben we twee en een half jaar lang met zijn allen aan gewerkt. De opluchting komt bij het applaus. We merken dat het publiek heeft genoten en ook op de juiste momenten gelachen.

We proosten in de foyer op Jim Ingalls, die helaas morgen naar Helsinki vertrekt voor een project met Peter Sellars.

Woensdag

Vandaag zijn we vrij. Een fijne dag om aan alle dingen te werken die de hele week zijn blijven liggen. Want ook buiten Coppelia gaan andere projecten verder.

Gesprek over de totstandkoming van de Rintje-animatiefilms die ik samen met Lemming film aan het ontwikkelen ben.

Vandaag ook de inleverdag van tekening en tekst van Rintje voor de kinderpagina van deze krant.

Laatste hand leggen aan een aantal illustraties voor een sprookjesbundel van Annie M.G. Schmidt die in het najaar uitkomt.

Donderdag 14 februari

Vandaag is de grote dag. Heerlijk geslapen en lang ontbijten samen met Ton. Thijs heeft voor de première een borrel georganiseerd voor alle familie en vrienden.

Verheug me enorm op het feest waar ook vrienden van ons komen uit Parijs, Rome en Berlijn.

Nu moet ik ‘het kind’ loslaten. Het gaat op kamers wonen. Het moet letterlijk op eigen benen staan. We hebben er alles aan gedaan om het goed op te voeden maar nu moet het zichzelf gaan bewijzen.

Wat zal ik al die geweldige leuke en inspirerende mensen van Het Nationale Ballet gaan missen!

Denk ondertussen ook aan mijn grootmoeder die op 14 februari jarig was. Ze is tien jaar geleden overleden op 99 jarige leeftijd. Ze nam mij als vijfjarige al mee naar de Stadsschouwburg naar het ballet en de opera. Ik weet zeker dat mijn liefde voor dans en muziek toen geboren is. Ik hoop dat ze vanavond vanaf een wolk zit mee te genieten!