Hij zat al eerder in de suikerpot

Topman Klaus Zumwinkel van Deutsche Post stapte op na verdenking van fiscale fraude. Hij is mogelijk niet de enige bekende Duitser die de weg naar alpenstaatje Liechtenstein kende.

Fiscaal rechercheurs van de Duitse justitie doorzochten donderdag het huis van de inmiddels opgestapte Deutsche Post-topman Klaus Zumwinkel in Keulen Foto Reuters Investigators carry out folders from the house of Deutsche Post CEO Klaus Zumwinkel in Cologne February 14, 2008. Deutsche Post AG Chief Executive Klaus Zumwinkel is being investigated for suspected tax evasion, a source close to the investigation said on Thursday as police raided his home and offices. REUTERS/Ina Fassbender (GERMANY) REUTERS

Klaus Zumwinkel, tot gisteren de machtige chef van Deutsche Post, wordt verdacht van belastingontduiking. Maar hij is wellicht niet de enige bemiddelde Duitser die problemen met de fiscus heeft. In de Bondsrepubliek ontrafelt zich een belastingschandaal van ongekende omvang.

Bij huize-Zumwinkel en bij zijn kantoor stonden eergisteren fiscale rechercheurs op de stoep. Of deze gerenommeerde manager, met relaties in de hoogste kringen van bedrijfsleven en politiek, maar even fiscale openheid van zaken wilde geven. Hij zou een miljoen euro onbelast via stichtingen naar een bank in Liechtenstein hebben gesluisd.

Binnen een dag was het met hem gebeurd. Hij legde gisteren zijn functies neer. Intussen was bekend geworden dat Zumwinkel, naar het zich nu laat aanzien, geen geïsoleerd geval is. Het gezaghebbende Handelsblatt onthulde dat ettelijke honderden rijke Duitsers worden verdacht van belastingontduiking via een of meerdere banken in Liechtenstein.

Het ministerie van Financiën in Berlijn bevestigde gisteren dat tegen „zeer vele” min of meer bekende Duitsers onderzoeken in gang worden gezet wegens belastingvlucht naar Liechtenstein. De fiscus heeft, aldus het Handelsblatt, Duitse klantgegevens in handen gekregen van de Liechtenstein Global Trust (LGT), de bank van het vorstenhuis van deze dwergstaat in de Alpen, bekend als financiële vrijhaven.

Het had niet mogen gebeuren, maar volgens een fiscaal rechercheur is „de hele bank gekraakt”. Dat heeft klaarblijkelijk de betrokken autoriteiten een schat aan informatie over vermeende belastingontduikers opgeleverd. Voor Liechtenstein en diens vorst, Hans-Adam II, zou dit pijnlijk zijn. De bancaire discretie ligt dan bijna letterlijk op straat. De belangrijkste handel van het staatje – wealth management, zoals het beheer van de spaarpotten der rijken wordt genoemd – kan erdoor in gevaar komen.

Met de belastingvlucht naar Liechtenstein zouden honderden miljoenen euro’s zijn gemoeid. Een van de leiders van het Duitse onderzoeksteam, Eduard Gürhoff, zei dat de eerste huis- en kantoorbezoeken zoals die bij Zumwinkel snel kunnen worden verwacht.

Liechtenstein heeft de laatste jaren onder druk van de Europese Unie het nodige gedaan om zijn financiële markt wat meer af te stemmen op hetgeen gebruikelijk is in de Unie. Feit blijft echter dat het voor buitenlanders fiscaal aantrekkelijk kan zijn om in het Alpenstaatje een rekening te hebben – zeker als die via ondoorzichtige stichtingen wordt gevoed.

Van dat laatste zou de chef van de Deutsche Post gebruik hebben gemaakt. Bewezen is nog niets, maar er is al veel uitgelekt. Bij Klaus Zumwinkel zou het om een miljoen euro aan belastingvlucht gaan. De 64-jarige bestuursvoorzitter besloot gisteren de onderzoeksresultaten niet af te wachten, hield de eer aan zichzelf en legde zijn functie per onmiddellijk neer. Ook zijn baan als voorzitter van de raad van commissarissen van de Postbank en Deutsche Telekom zal hij opgeven, bevestigde een woordvoerder van Deutsche Post desgevraagd.

Klaus Zumwinkel is in Duitsland niet de eerste de beste. In zijn jonge jaren werkte hij bij adviesbureau McKinsey, later werd hij directeur van postorderbedrijf Quelle. Vanaf 1995 tot gisteren is hij voorzitter van de raad van bestuur van Deutsche Post geweest. Dit logistieke concern van kolossale grootte (omzet 2006: ruim 60 miljard euro) ontstond uit een privatisering van de Deutsche Bundespost, samen met Deutsche Telekom en Postbank AG.

Zumwinkel heeft altijd op het grensvlak van bedrijfsleven en politiek geopereerd. Zijn invloed reikte tot in de diverse kabinetten. Hij was een graag geziene gast in het societycircuit, maar de laatste tijd was zijn ster danig verbleekt. Een paar maanden geleden werd hij met z’n vingers in de suikerpot betrapt.

Toen de moeizame onderhandelingen over een minimumloon voor postbestellers eindelijk succesvol waren afgerond – en de koers van het aandeel Deutsche Post weer begon te stijgen – verkocht Klaus Zumwinkel snel voor 4,7 miljoen aan aandelen. Het lekte uit dat, terwijl zijn bestellers een paar dubbeltjes per uur meer gingen verdienen, de Post-chef voor een miljoen euro had gecasht op de koersstijging door het loonakkoord.

Dit veroorzaakte veel ophef. Het debat over de elite en haar moraal werd erdoor aangejaagd en vond z’n weerklank tot in het Kanzleramt. Dat Zumwinkel nu voor de tweede keer te kijk staat, komt de politiek niet slecht uit.

Aanmaningen om het met de salarissen van managers een beetje rustiger aan te doen, hebben tot nu toe niet geholpen. De naoorlogse bescheidenheid en de verantwoordelijkheid voor het publieke belang die Duitse managers lang uitstraalden, zijn verdwenen. De zaak-Zumwinkel en de geldlijn naar Liechtenstein kunnen voor een hardhandige correctie zorgen.