Gaatjes in de neus

De brogue is nooit uit geweest. De vernieuwing zit ’m in de kleuren.

De mannenschoen. Geniet nu het nog kan van uw vertrouwde stappers. Want de steeds experimentelere modellen op de internationale catwalks gaan het straatbeeld veranderen. Kijk maar naar wat er de afgelopen jaren met de dames is gebeurd, al zijn Gucci pumps met ingebouwde plateautjes een vooruitgang.

Door zulke extreme overgangen zullen veel mannen vluchten in de schoen die al tientallen jaren veiligheid en zekerheid biedt: de brogue. En dan zonder blauwe zolen, zoals Dries van Noten ze presenteerde of goudkleurige met een vuilwitte waas van Paul Smith.

De brogue is een klassieker die ook wel erg makkelijk met zich laat sollen. Van oorsprong is het een buitenschoen die het eerst in de Schotse bergen werd gedragen op drassige paden. Perforaties – hét stijlkenmerk van de brogue – zorgden dat het water dat in de schoen kwam er ook weer uit liep. Functioneel is de waterdichte gaatjesschoen al lang niet meer. Maar als een Brit gaat wandelen trekt hij bij zijn tweed kostuum een stel bruine brogues aan. Maar het is very not done om op sportieve schoen naar kantoor te gaan. Alsof onder de pijpen van je driedelige Savile Row kostuum een paar gatenmonster van Crocs uitsteken.

De ene brogue is de andere niet. De full brogue, in het Engels wing cap genoemd, met sierlijk W-vormig neusstuk – is overdadig bedeeld met gaatjes. De ingetogen half brogue is alleen langs het rechte neusstuk versierd.

„Er zijn mannen die ‘die gaatjeschoenen’ absoluut niets vinden”, zegt André Sprangers, eigenaar en inkoper van Zwartjes in Amsterdam. Hij ziet ze dagelijks in zijn winkels. „Mensen in de non-profit sector kopen zelden brogues, dat vinden ze typisch iets voor zakenmannetjes.”

Uit een groep zakenmannen in het buitenland haal je de Nederlanders er zo uit. Zij dragen negen van de tien keer de klassieke brogues in de meest verkochte kleur zwart, of bordeauxrood, zegt Sprangers. „Zij beschouwen het als een geklede schoen voor onder een pak.”

Wie klassiek wil doen, voelt dat in zijn portemonnee. Brogues van Edward Green kosten tussen de 700 en 800 euro. Crockett & Jones en Church’s zitten daar een paar honderd euro onder. Allemaal bieden ze met hun klassieke schoenenlijnen zekerheid. „Ze zullen nooit komen met een brogue met een afwijkend patroon. Iemand die een maatpak laat maken van 2000 euro kiest geen schoen die volgend jaar gedateerd is.”

Toch staan ook de klassieke merken open voor vernieuwing. Heel subtiel veranderen de ingestanste patroontjes. De bloem, de fontein-achtige decoratie op de neus, wordt bijvoorbeeld uitgevoerd in iets grovere gaten of juist verfijnd. De meeste mannen zullen deze verschillen in ‘broguing’ ontgaan. Zo niet de kenner. Spranger: „Zij kunnen in vervoering raken van een patroon. De decoratie is een handschrift waaraan ze de fabrikant herkennen.” De kunst voor de klassiekers is te spelen met de stijlkenmerken en met iets nieuws te komen dat toch herkenbaar en vertrouwd is.

Ondanks dit conservatisme is de brogue de afgelopen jaren ook als modeschoen populair geworden. Fantasiemodellen worden het meest verkocht aan mannen die voor het eerst een pak gaan dragen. „Daarbij willen ze niet meteen een kostbare, klassieke full brogue’, zegt Spranger. „Ze gaan voor frivoler Spaans of Italiaans ontwerp van Magnanni en Santoni, kwalitatief ook goed maar modieuzer.”

Naast het patroontje is de kleur een belangrijke onderscheidende eigenschap van de brogue. Naast favoriet zwart is cognac in opkomst, weet Sprangers. Die goudbruine kleur is niet door de looier aangebracht maar met de hand ingepoetst waardoor een mooi diep patina ontstaat. De trend komt voort uit de behoefte aan vintagematerialen. „Het is net of het schoeisel al jaren oud is.”

Mannen met lef kopen two-tone brogues, waarbij de kleur van neus en hielstuk afwijken van de rest van de schoen. In de jaren dertig en veertig werd dit model veel door artiesten gedragen. Er is een markt voor, zegt Sprangers. „Er zijn veel mensen die altijd al een paar wilden hebben om in hun vrije tijd te dragen. Vaak hoor ik later dat ze vaker zijn gedragen dan in eerste instantie gedacht. De reden is al die positieve reacties die ze krijgen.” Ook broguedragers zijn gevoelig voor een complimentje.

Verkooppunten: Crockett & Jones, Santoni, Magnanni, Church’s: Zwartjes van 1883: 020-6446122. Endless: Luuks 020-6704538. Blackstone: Antonia by Yvette 020-3209443

Productie: Marleen de Jong. Foto’s: Maarten van Haaff