Biologische landbouw

In het gesprek met Bernard Hulsman (Zaterdag Etcetera, 12 februari) stelt Auke van der Woud dat voor het behoud van het Nederlandse cultuurlandschap het antwoord ligt in kleinschalige, duurzame landbouw. In één adem door wordt deze vorm van landbouw als biologische landbouw neergezet. Een koppeling die m.i. te gemakkelijk gelegd wordt. Juist in de biologische landbouw is een proces van schaalvergroting gaande, zoals binnen elke sector van de gangbare, internationale markt vroeg of laat onherroepelijk gebeurt. Het antwoord is dan ook niet zo zeer gelegen in de productiewijze (chemievrije landbouw) als in de markt waarvoor geproduceerd wordt.

Wat dat betreft is het jammer dat Van der Woud in zijn behandeling van de 19e eeuw volledig voorbij gaat aan denkers als Karl Marx die al in het midden van die eeuw wezen op de vervreemding van de grond en de primaire productie, die optrad in de Nieuwe Wereld. Een actievere toepassing van Marx` analyseapparaat, met het historisch materialisme en de arbeidswaardeleer als hoogtepunten, zou ons heden ten dage behoeden voor de platte maar machtige, romantische landschapsbouwers of makers van nooit bestaande `oernatuur` die menig plattelands ontwikkelingsplatform teisteren. Terecht dat van der Woud zich afzet tegen dat soort partijen.