‘Bhutto’s bloed zal de revolutie brengen!’

In een gespannen sfeer houdt Pakistan maandag verkiezingen voor het parlement. Lokale vetes tussen de grootste partijen worden weer gretig opgerakeld.

Jongemannen op brommers kondigen de komst van parlementskandidaat Ahmed Mukhtar aan. Hun leuzen begeleiden ze met tromgeroffel en salvo’s van automatische geweren. „Bhutto leeft! Bhutto’s bloed zal de revolutie brengen! Het is een schande dat je moordenaars nog leven!” Ze nemen hun plaats in op de muren rond het veld waar Mukhtar zal spreken voor ongeveer duizend aanhangers van Bhutto’s Pakistaanse Volkspartij (PPP).

Mukhtar, telg uit een familie van industriëlen in de stad Gujrat, neemt het bij de parlementsverkiezingen van maandag op tegen de familie van Chaudhry Pervez Elahi, tot voor kort eerste minister van de provincie Punjab en door president Musharraf gezien als toekomstig premier van Pakistan. De Chaudhry’s, verbonden aan de partij PML-Q die Musharraf steunt, hebben de afgelopen dertig jaar de macht gehad in het kiesdistrict. Nu, na Bhutto’s dood eind december, ruikt Mukhtar zijn kans om namens Gujrat in het parlement te komen. De Volkspartij rekent op grote steun vanwege Bhutto’s ‘martelaarschap’.

Los daarvan wordt verwacht dat de PML-Q veel stemmen zal verliezen door het autoritaire optreden van Musharraf afgelopen jaar, toen hij de rechterlijke macht buitenspel zette en de noodtoestand uitriep – volgens velen alleen om een nieuwe termijn veilig te stellen.

Maar de Volkspartij voelt zich niet zeker van de overwinning. Ze vreest dat de PML-Q met grootschalige en gewelddadige stembusfraude een overwinning zal forceren, vooral hier in Punjab, de provincie waar ruim de helft van de Pakistanen woont, en die politiek verdeeld is tussen de PML-Q, de Volkspartij en de PML-N van oud-premier Nawaz Sharif.

Mukhtar probeert tijdens de verkiezingsbijeenkomst die angst weg te nemen met machtsvertoon. Hij laat zijn oneliners kracht bijzetten met salvo’s in de lucht en lichte explosieven. „Wees niet bang om te gaan stemmen. Wij zullen jullie beschermen”, roept hij tussen de kruitdampen door de mannen in het publiek toe. Kogelhulzen vliegen hen om de oren.

De verkiezingen in Pakistan gaan niet per se om landelijke thema’s. Lokale kwesties zullen in grote mate de stembusuitslag bepalen. Tussen de Chaudhry’s en de Volkspartij bestaat veel oud zeer, dat vlak voor de verkiezingen door beide partijen gretig wordt opgerakeld. De Chaudhry’s hebben van oudsher het stadscentrum in handen en zouden de Mukhtars, oorspronkelijk uit Lahore, hebben tegengewerkt bij de vestiging van hun schoenenfabriek. De Chaudhry’s, op hun beurt, beschuldigen Bhutto’s broer Murtaza (die zelf ook is vermoord) van moord op de vader van Chaudhry Pervez Elahi.

Het belangrijkste twistpunt is de nazim, de districtsbestuurder, een Chaudhry. „Pervez Elahi en de nazim houden de streek in hun greep”, vertelt de bejaarde Mohammad Azam voor zijn buurtwinkeltje even buiten de stad. „Elahi kan iedereen die kritiek heeft laten doodschieten en de politie zal niets doen, want die wordt aangestuurd door de nazim. Wij zijn arm en kunnen daar niet tegen opstaan, maar Mukhtar wel, hij is een eerzaam man.” Volgens de Volkspartij regisseert de nazim de stembusfraude.

„Die wapens zijn bedoeld om de kiezers zelfvertrouwen te geven”, vertelt Mukhtar in zijn auto op weg naar de volgende verkiezingsbijeenkomst. „We willen de Chaudhry’s laten zien dat wij ook geweren hebben. We verwachten dat ze zullen moorden op de verkiezingsdag. Waarom zouden wij ons dan als heiligen gedragen? We zullen vechten tegen iedereen die ons probeert tegen te houden.”

Hij zwaait naar de kinderen langs de kant van de weg. „Kinderen zijn de toekomst”, zegt hij met een glimlach. „Wij moeten ze democratie brengen, met alle mogelijke middelen.”

Mukhtar is ervan overtuigd dat Musharraf opdracht heeft gegeven tot verkiezingsgeweld, zodat hij kan laten zien dat hij onmisbaar is om de orde te handhaven. „Hij is echt bang om te verliezen”, zegt ook Rasul Bakhsh Rais, hoogleraar politicologie aan de Lahore University of Management Sciences, een dag later. „Zijn grote angst is dat de Volkspartij en Sharif, eventueel met regionale partijen, een tweederde meerderheid behalen, waardoor ze een afzettingsprocedure kunnen beginnen. Maar hij kan de verkiezingen ook niet te veel manipuleren, dat zal in het hele land tot onrust leiden.”

Opiniepeilingen voorspellen dat de PPP de grootste partij wordt. Bakhsh verwacht bovendien dat zij de grootste verscheidenheid aan stemmen zal binnenhalen, en de aangewezen partij is om een regering te vormen. Toch heeft Sharif, die zijn machtsbasis heeft in Lahore, de Volkspartij nog niet de liefde verklaard. Beide partijen willen de grootste worden in Punjab. Bovendien is het nog onduidelijk hoe groot de inhoudelijke verschillen zijn. Sharif, voormalig rivaal van Bhutto, eist Musharrafs aftreden en herstel van een onafhankelijke rechterlijke macht. Zardari heeft over deze onderwerpen nog geen standpunt ingenomen en lijkt te willen wachten op de uitslag, vermoedt Bakhsh, om de optie van een kabinet met de PML-Q open te houden.

De hoogleraar verwacht dat de oppositiepartijen een confrontatie met de president in het parlement uiteindelijk zullen vermijden. „Ze willen Musharraf uit de weg hebben, maar ze zijn niet uit op nog meer onrust. Het zou me niet verbazen als Musharraf nog lang getolereerd wordt – wat jammer is, want hij heeft nauwelijks nog steun onder de bevolking. Hij denkt dat hij onmisbaar is voor Pakistan, maar het land is beter af zonder hem.”

Partijleider Asif Ali Zardari, weduwnaar van Bhutto, zei bij de laatste massabijeenkomst donderdag in Faisalabad de stembureaus te zullen „belegeren totdat de resultaten in aanwezigheid van onze eigen waarnemers bekendgemaakt worden”. De partij zal zich beraden op straatprotesten. President Musharraf waarschuwde tegelijkertijd in Islamabad dat „degenen die denken dat ze de vrede in het land kunnen verstoren, maar beter niet de vastberadenheid van de regering op de proef kunnen stellen.”

Straatprotesten en eventueel geweld zijn de enige manieren om te protesteren als de PML-Q in de ogen van de Volkspartij toch via fraude de overwinning behaalt, vindt Mukhtar. „Het is zinloos om de uitslag in de rechtbanken aan te vechten, want die zijn trouw aan het gezag. Bhutto zou het zo gewild hebben”, zegt hij bijna automatisch. „O nee, Bhutto was altijd tegen geweld.”