Rouw en midlifecrises domineren films Berlijn

Grote thema’s domineren de verdeling van de Gouden Beren dit weekend in Berlijn. Is de wereld een tranendal of moeten we het leven juist toelachen?

Blijdschap en levensvreugde zijn verrassend genoeg de meest subversieve thema’s van de 58ste Internationale Filmfestspiele Berlin. Popsterren mochten het festival frivoliteit geven, in de 21 competitiefilms werd het leven in mineur bezongen. De stemming werd bovendien gedrukt door een niet bijster sterke selectie. Er werd gemopperd dat de filmmarkt, waarop wordt onderhandeld over geld voor nieuwe films, de aandacht voor het festival zelf begon te overschaduwen.

Vanaf de eerste dagen is echter duidelijk dat Paul Thomas Andersons nihilistische Amerikaanse epos There Will Be Blood met hoofdrolspeler Daniel Day-Lewis de grootste kanshebber is op de Gouden Beer. De overige films bieden een bleke wereld die gedomineerd wordt door midlifecrises en rouwverwerking. Voorbeelden van de crises-films zijn het melancholieke Night and Day van de Koreaan Hong Sang-soo en Elegy (met Ben Kingsley) van Isabel Coixet, die vooral bekend is van My Life without Words. Rouw beheerst het debuut Ballast van Amerikaan Lance Hammer, het psychologisch intense debuut Il y a longtemps que je t’aime van schrijver Philippe Claudel, Nanni Moretti in Caos Calmo, het zijige Kirschbluten van Doris Dörrie, de enige Duitse bijdrage aan het programma en de tragikomische Mexicaan Lake Tahoe.

De filmjournalisten die in Der Tagesspiegel en het dagelijkse vakblad Screen International hun mening mochten geven, deelden met uitzondering van There Will Be Blood en Lake Tahoe weinig unaniem enthousiaste kruisjes uit. Omstreden, maar zeer gewaardeerd is Standard Operating Procedure, de eerste documentaire die in Berlijn in de competitie werd opgenomen. Daarin komen Amerikaanse soldaten zoals Lynndie England aan het woord die medeplichtig zijn aan de Abu Ghraib-foto’s die in 2004 uit de Iraakse gevangenis naar buiten kwamen.

Mike Leighs Happy-Go-Lucky bevat een niet minder politieke boodschap dan There Will Be Blood en Standard Operating Procedure. Maar de regisseur van Naked en Vera Drake vond zijn engagement niet in een sombere film, maar in een energiek positieve. Poppy is een optimiste die het leven toelacht, een anti-gif tegen de angst en agressie waarmee mensen zich door het leven slaan. Want Leigh zou Leigh niet zijn als hij om haar heen niet op spits-lichtvoetige wijze een wereld van boze en gefrustreerde mensen zou tonen, waardoor hij zijn zorg en maatschappijkritiek kon ventileren.

Het festival wordt morgenavond toepasselijk afgesloten met Michel Gondry’s buiten competitie vertoonde Be Kind Rewind, waarin twee videoklerken zich gedwongen zien om alle films uit de winkel te hermaken. Het is een warme ode aan filmische verbeeldingskracht, maar vooral een eerbetoon aan de doe-het-zelvende generatie YouTube. Dat is uit de hoek van de filmindustrie ook wel eens verfrissend.