‘Oezbeken achter moord journalist’

Er zijn „sterke aanwijzingen” dat de Oezbeekse geheime dienst een van de meest prominente journalisten in het buurland Kirgizië heeft vermoord, omdat hij kritisch schreef over het regime van de Oezbeekse leider Islam Karimov en betrokken was bij het werk van de oppositiegroep Erk (Vrijheid).

Dat concludeert de gezaghebbende International Crisis Group (ICG) in een gisteren verschenen rapport. De journalist, Alisjer Saipov (26), hoofdredacteur van een kritisch blad, Sisojat (Politiek), werd in oktober vorig jaar doodgeschoten bij zijn kantoor in de Kirgizische stad Osj, vlakbij de grens met Oezbekistan. De moord had een zeer bruut karakter: Saipov werd in de drukste straat van Osj, op een druk moment in de avond, doodgeschoten met een vuurwapen zonder geluiddemper door twee mannen die zonder problemen konden ontkomen.

De Kirgizische autoriteiten die de moord onderzochten lieten het Oezbeekse spoor al snel rusten en concentreerden zich vervolgens op Saipovs vermeende contacten met islamitische extremisten. Ook in de Kirgizische politiek – president Bakijev leidde het onderzoek zelf – werd die versie al snel geaccepteerd. Volgens zijn vrienden was het Oezbeekse bewind evenwel de enige vijand die Saipov had. Hij is in de Oezbeekse media vaak als vijand afgeschilderd en volgens het ICG-rapport werd hij van Oezbeekse zijde bedreigd.

De zaak illustreert volgens ICG de kwetsbaarheid van Kirgizië jegens de grote buur Oezbekistan. Het betrekt zijn gas uit Oezbekistan en laat zich politiek doorgaans snel in een hoek zetten. Volgens de ICG waren de Kirgizische geheime diensten op de hoogte van de dreigementen tegen Saipov, maar hebben ze daar nooit iets tegen gedaan. Integendeel, zo schrijft de ICG: de Oezbeekse geheime diensten hebben vrij spel in Kirgizië.

De Oezbeekse betrokkenheid bij de moord op Saipov maakt duidelijk – aldus de ICG – dat het Westen zijn sancties tegen het regime van Karimov niet moet verzachten. Die sancties werden ingesteld nadat het regime in mei 2005 in de stad Andizjon – niet ver van het Kirgizische Osj – een betoging door het leger liet neerslaan. Daarbij vielen zeker 600 doden. Een verzachting of opheffing van de sancties „zal waarschijnlijk een gevaarlijk en onvoorspelbaar regime alleen maar aanmoedigen”.