Moreel failliet

De schijn van handelen uit eigenbelang schaadt de betrouwbaarheid van een spreker, en daarmee zijn geloofwaardigheid, zo betoogden we in het vijftiende deel in de interactieve maandagserie Ik krijg altijd gelijk op deze pagina. We gaven het voorbeeld van de succesvolle ober Vincent, die zijn gasten een goedkoper voorgerecht adviseerde het gewonnen vertrouwen vervolgens genadeloos uit te buiten.

Op de website vroegen enkele bezoekers zich af of dit wel ethisch verantwoord is. Volgens één van hen zouden wij ons zelfs schuldig maken aan het goedpraten van oplichting. Hij gaf daarbij het voorbeeld van elektronicaketen Megapool. Daar wist een „jonge verkoper die van toeten noch blazen wist” aan „een oudere klant, die ook eens met zo’n computer beginnen wilde” een veel te duur systeem te verkopen. De verkoper „lulde maar wat raak en zei op alle vragen wat de klant wilde horen, nam alle zorgen weg”.

Maar ja, wat is ethisch? Volgens dezelfde bezoeker heeft dat vooral te maken met de vraag hoeveel geld er op het spel staat. „De junk die mij die ene keer een gulden aftroggelde omdat hij de trein moest halen om zijn zus in nood te helpen, vergeef ik. De verslaafde vrouw die mij 10 gulden ontfutselde vergaf ik ook, zij het moeilijker.”

Bij iets grotere bedragen houdt het begrip op. „Die ober ontfutselt die mensen relatief (naar hun budget) een gering bedrag. Hypotheekadviseurs kunnen mensen […] ernstiger benadelen.”

Dit lijkt ons een lastige morele leidraad. Moeten we nu elke overtuigstrategie gaan voorzien van een waarschuwing in de trant van ‘ethisch verantwoord tot een bedrag van vijftig euro’?

We sluiten af met het voorbeeld van de Megapoolverkoper. Onze bezoeker denkt niet dat „Megapool erg wakker ligt van het gedrag van deze medewerker”. Daarin moeten we hem gelijk geven. Megapool is immers al jaren failliet.

Reageren kan op nrcnext.nl/ikkrijgaltijdgelijk

Maandag deel 16 van deze serie