‘Luchtvaartfusie geeft ons meer grip op de markt’

KLM-partner Northwest Airlines zit dichtbij een fusie met Air France-partner Delta. Als die doorgaat, ontstaat een groot machtsblok in de luchtvaartindustrie.

De gezagvoerder van Northwest Airlines ontwaart Peter Hartman, de bestuursvoorzitter van KLM, aan boord van zijn toestel tussen Amsterdam en Seattle. „Heeft u het laatste nieuws over ons?” wil hij weten. Hartman antwoordt dat de verwachte deal tussen Northwest en Delta nog niet rond is. „Maar ik hoop wel dat het doorgaat en snel.”

KLM, de partner van Northwest, en Air France, dat samenwerkt met Delta, juichen een samensmelting van de twee Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen toe. „Een fusie zou geweldig voor ons zijn”, zegt Hartman, „dan krijgen we meer grip op de markt.”

Northwest en Delta voeren al maanden gesprekken over een fusie. Elk moment wordt een besluit verwacht. Een zwakkere economie in de Verenigde Staten en een stijgende olieprijs dwingt luchtvaartmaatschappijen tot het vinden van kostenbesparingen. Samengaan betekent dat er minder kapitaal en minder personeel nodig is. Analisten verwachten een fusie tussen Northwest en Delta via een aandelenruil.

Wat wint Air France-KLM bij zo’n fusie? Er is immers nu ook al sprake van een hoefijzerconstructie: KLM werkt samen met Northwest en Air France met Delta. De twee paren voeren gezamenlijke vluchten uit en delen daar de voordelen van. Een kruislingse samenwerking (KLM met Delta en Air France met Northwest) is er op dit moment niet. Alle vier de maatschappijen maken ook deel uit van de alliantie Skyteam, maar binnen dit verband is de samenwerking veel losser. Met de combinatie Northwest-Delta is de cirkel rond en kunnen de vier merken – die dan ressorteren onder twee bedrijven – hun vluchten volledig op elkaar afstemmen.

Om de bedoelingen van Air France-KLM kracht bij te zetten liet Pierre-Henri Gourgeon, tweede man bij Air France-KLM, gisteren weten dat zijn bedrijf bereid is fors te investeren in een gefuseerd Northwest-Delta. Gourgeon wilde op een bijeenkomst van analisten geen bedrag noemen, maar volgens bronnen in Parijs zou het in eerste instantie gaan om een belang ter waarde van 680 miljoen euro.

Northwest-Delta zou in passagiersaantallen de grootste luchtvaartonderneming ter wereld worden. In omzet is de combinatie ongeveer even groot als marktleider Air France-KLM. De fusie tussen Northwest en Delta zou synergievoordelen opleveren van naar schatting 1,5 miljard dollar (1 miljard euro) per jaar. Vraag is of de Amerikaanse mededingingsautoriteiten zo’n machtsblok zullen toestaan. Andere maatschappijen zouden bezwaar aan kunnen tekenen omdat de greep op de markt door de vier te groot zou worden.

Peter Hartman denkt dat de goedkeuring er wel komt. „Er zijn nu zeven grote maatschappijen in de VS. Na een fusie zijn dat er nog zes en daarmee blijft er genoeg concurrentie.”

Een fusie van Northwest en Delta kan een kettingreactie tot gevolg hebben. Met name United Airlines wil graag fuseren met een van zijn concurrenten. United heeft ook gesprekken gevoerd met Delta, maar analisten in de VS achten een dergelijke combine niet waarschijnlijk omdat United tot een andere alliantie (Star Alliance) behoort dan Northwest. Dan maar samen met Continental, vinden ze bij United.

De topman van Continental, Larry Kellner, heeft al gezegd dat hij „onder normale omstandigheden” liever zelfstandig blijft, maar hij voelt zich gedwongen tot een fusie als eerst Northwest en Delta samen zullen gaan. Grensoverschrijdende fusies zijn uitgesloten, omdat Amerikaanse wetgeving die niet toestaat in de luchtvaartindustrie.

De naderende consolidatieslag in Amerika is mede een reactie op Europa, waar de afgelopen jaren veel ondernemingen zijn samengegaan (Air France en KLM, Lufthansa en Swiss). En de fusiegolf in Europa is nog lang niet ten einde. Eind december nam Air France-KLM de Nederlandse regionale maatschappij VLM Airlines over en het Spaanse Iberia en het Italiaanse Alitalia staan beide te koop. Air France-KLM heeft van de Italiaanse regering het eerste recht op koop gekregen van het zwaar verlieslijdende Alitalia. „We doen op dit moment boekenonderzoek”, zegt Hartman. „Later deze maand zullen we zeggen of we willen kopen.”

Luchtvaartmaatschappijen hebben er alle belang bij hun positie te versterken. Op 31 maart gaat de open skies-overeenkomst tussen de VS en de Europese Unie in. Luchtvaartmaatschappijen mogen dan vanaf alle steden aan weerszijden van de Atlantische Oceaan (in de EU en de VS) met elkaar verbinden. Nu zijn ze onder de oude situatie gebonden aan het land van herkomst.

KLM mag bijvoorbeeld alleen vanuit Nederland naar de VS vliegen. En alle maatschappijen mogen vanaf 1 april ook binnenlands vervoer (de EU geldt in dit geval als één land) verzorgen in elkaars gebieden. De concurrentie zal hierdoor veel heviger worden en maatschappijen wapenen zich hiertegen.

KLM zegt niet van plan te zijn in de VS binnenlandse vluchten uit te voeren. „Het is veel beter om goede Amerikaanse partners te hebben”, zegt Hartman, „dan help je elkaar met de doorverbindingen.”