‘Hier is ontieglijk veel geld’

Het schilderij Weidende Pferde III (1910) van Franz Marc werd vorige week bij Sotheby’s geveild voor 12,3 miljoen pond Foto Sotheby’s Sotheby's

Michael Kamenski is een van de belangrijkste verzamelaars van Rusland. Hij bezit onder meer werk van Viktor Vasnetsov, een schilder die op dit moment te zien is in het Groninger Museum. De directeur van veilinghuis Sotheby’s in Moskou bood vorige week telefonisch mee op de veiling van impressionistische en moderne kunst in Londen – voor een klant.

Deze klant, ook een Russische verzamelaar, verwierf uiteindelijk Weidende Pferde III van Franz Marc voor 12,3 miljoen pond (16,5 miljoen euro). Het doek met de grazende paarden was een blikvanger op de veiling, die met een opbrengst van 117 miljoen pond de meest succesvolle ooit in Europa was. Ook werken van Paul Signac en Camille Pisarro gingen naar Russische verzamelaars. De Russen hielden de markt op peil, waar de Amerikanen door de kredietcrisis pas op de plaats moesten maken.

Bijna negen van de tien kavels werden vorige week gekocht door Europese verzamelaars. Hoe veel daarvan Russisch waren, is niet bekend. Aangenomen wordt niettemin dat veel werken terecht zijn gekomen in Russische collecties. Hoewel Rusland? „Eigenlijk gaat het om een handjevol verzamelaars uit landen van de voormalige Sovjet-Unie”, vertelt Jean Paul Engelen van Christie’s, onder wie Victor Pinchuk uit Oekraine.

De Russische kooplust op de internationale kunstmarkt is geen nieuw verschijnsel. Na de omwenteling in de jaren negentig begonnen de Russische oligarchen al met het opkopen van hun eigen erfgoed, van Fabergé-eieren tot negentiende-eeuwse landschappen. De laatste drie, vier jaar kopen de Russische rijken ontzettend veel kunst van West-Europese oorsprong. Engelen: „Twee categorieën zijn favoriet: fauvisten en de top van de klassiek modernen.”

Voor de koopgolf van de laatste maanden zijn twee verklaringen. Allereerst de spectaculaire groei van de Russische economie, die het aantal miljonairs heeft vergroot tot zo’n 120.000 – ongeveer evenveel als in Nederland. De rijke Russen zijn bovendien nog veel rijker geworden door de dure olie. „Er is ontieglijk veel geld in Rusland”, vertelt de Nederlander Jacques Monasch, een grote handelaar in Russische kunst. „De nieuwe rijken verwerven status met de aankoop van een Picasso of Renoir.”

Dat de ‘oligarchen’ dit doen met dergelijke westerse meesters komt door de verbreding van hun verzamelingen, de tweede verklaring voor de Russische kooplust. De verzamelaars begonnen met Russische klassieken zoals de eerder genoemde Vasnetsov en Repin. Toen die schaars werden, stortten zij zich op de werken van na de revolutie van 1917, socialistisch-realisme en pseudo-impressionisme. Kunstadviseurs wezen vervolgens de weg naar het Westen. Monasch: „Kochten ze eerst op schilderij en maker, tegenwoordig kopen ze meer op thema – net als westerse verzamelaars.”

De westenwind heeft de vraag naar Russische kunst overigens niet doen afnemen. Integendeel. Zo groeide de markt voor hedendaagse kunst uit Rusland – veel Nieuw Realisme – in 2006 met 253 procent. Moskou barst van de galeries en kunsthandels. De veilinghuizen Sotheby’s en Christie’s hebben in de stad sinds kort filialen. Engelen van Christie’s zegt: „De verzamelaars wonen in Londen maar natuurlijk ook in Moskou. We willen dicht bij hen zitten.”

Vragen over de kunstmarkt? Mail kunstmarkt@nrc.nl