Dood patiënten toch te wijten aan probiotica

Er zijn wel degelijk patiënten gestorven door toediening van probiotica in de Utrechtse studie naar het effect van ‘goede bacteriën’ bij een alvleesklierontsteking.

Dat onderbouwen de auteurs in het onderzoeksverslag, dat vanochtend openbaar gemaakt is in het medische tijdschrift The Lancet.

Het is wereldwijd de eerste keer dat een schadelijk effect van een probiotisch preparaat is aangetoond. Probiotica zijn micro-organismen die – na inname – de gezondheid verbeteren. De Utrechtse groep laat zien dat bij negen patiënten een deel van de darm afstierf na toediening van de bacteriën. Dat was bijna altijd dodelijk. Onder de patiënten die een nepmiddel kregen, kwam die bijwerking niet voor. Met statistiek laten de wetenschappers zien dat dat verschil niet ontstond doordat de patiënten die ‘goede bacteriën’ kregen toevallig al zieker waren.

Bij de studie, die in vijftien Nederlandse ziekenhuizen is uitgevoerd, stierven 33 mensen: 24 patiënten in de probioticagroep, 9 in de controlegroep. Drie weken geleden maakten de onderzoekers die sterftecijfers bekend. Maar zij gaven geen verklaring, want dat was tegen de regels van The Lancet.

De conclusie dat preparaten met goede bacteriën dodelijk kunnen zijn, werd daarop met scepsis ontvangen. De Duitse chirurg en probioticadeskundige dr. Nada Rayes, die de studie had ingezien, benadrukte dat bij toeval meer patiënten in de probioticagroep waren ingedeeld die al uitgevallen organen hadden. Dat kan ook afsterven van de darm veroorzaken.

Ook anderen zochten de verklaring in toeval. Die conclusie noemen de Utrechtse onderzoekers echter ‘onverantwoord’. Er waren wel verschillen tussen de patiëntengroepen, maar die waren klein. Dr. Marc Besselink: „Als je dat verschil meerekent blijft de eindconclusie gelijk.” De auteurs schrijven daarom dat probiotica ongeschikt zijn voor ernstig zieken op de intensive care. Dat is overigens ook geen medische praktijk.

Probiotica-expert prof.dr. Stig Bengmark van het University College London toonde zich gisteren nog niet overtuigd. Hij beoordeelde het Utrechtse artikel mede voor publicatie in The Lancet, samen met Rayes. Bengmark: “Het zou kunnen dat ze gelijk hebben, want de Utrechtse onderzoeksgroep is uitstekend. Maar het is niet de gewoonte om conclusies te trekken uit één onderzoek.”