‘Zonder identificatie geen vrijheid’

Europa wil een database met vingerafdrukken van alle niet-EU-burgers die naar Europa reizen. „Om de veiligheid van Europeanen te verhogen”, zegt euro-commissaris Frattini.

Vijf minuten. Zo veel tijd kostte het Franco Frattini om zich op de Londense luchthaven Heathrow te registreren als ‘frequente reiziger’. „Het is geweldig”, zegt Frattini. „Je kijkt in een soort verrekijker. Er wordt een scan van je ogen gemaakt. En de poortjes gaan open.” Weg tijdrovende veiligheidscontroles.

Maar zou iedereen zich zo gemakkelijk kunnen registreren?

Franco Frattini (50) is vicevoorzitter van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor het gevoelige terrein van justitie, asiel en migratie. De Italiaan kreeg in het verleden vaak kritiek uit het Europees Parlement. Hij zou te gemakkelijk de Amerikaanse lijn volgen in de strijd tegen terrorisme en te weinig rekening houden met privacyoverwegingen. Hij is een van de meest productieve commissarissen. Mogelijk verlaat hij Brussel binnenkort om in Italië campagne te gaan voeren voor Forza Italia, de partij van oud-premier Berlusconi. „Ik denk nog na”, zegt hij daarover. „Vóór 14 maart moet ik een beslissing nemen.”

Kritiek zal Frattini zeker ook krijgen op zijn nieuwste plan, dat de Europese Commissie vandaag goedkeurde. Hij wil een database aanleggen met vingerafdrukken van alle niet-EU-burgers die van en naar Europa reizen. „We hebben wat gedaan aan de veiligheid van de Amerikanen. Nu wordt het tijd dat we wat gaan doen aan de veiligheid van Europeanen”, zegt Frattini in een gesprek met vijf Europese kranten.

Waarom wilt u zo’n database?

„Ik was voorstander van de uitbreiding van het Schengen-gebied vorig jaar. Toen kreeg ik de kritiek dat we het daarmee in Europa te makkelijk maken voor criminelen om zich te verplaatsen. Nu zal ik weer de kritiek krijgen dat ik te rigoureus ben. Ik denk dat we een balans hebben gevonden. Zonder goede identificatie kan ik niet garanderen dat mensen zich vrij kunnen bewegen.”

Als de controle voor niet-EU-burgers strenger wordt, zullen sommigen proberen aan valse Europese papieren te komen. Is de volgende stap dat alle EU-burgers dan ook maar hun vingerafdruk moeten geven op luchthavens?

„Het zal tijd kosten om dit systeem te laten functioneren. Het moet goed getest worden. Op het moment sluit ik uit dat we nieuwe voorstellen gaan doen die het recht om vrij te bewegen van EU-burgers inperken.”

U wilt ook dat de coördinerende rol van Frontex, het Europese agentschap voor grensbewaking, wordt uitgebreid. Wat betekent dat? Wilt u een Europese grenspolitie?

„Op dit moment zijn er in de EU vijftig organisaties die zich bezighouden met bewaking van de buitengrenzen. Sommige lidstaten hebben er één, anderen wel drie of vier. Dat is gewoon niet acceptabel. De ene organisatie houdt zich bezig met illegale migratie, de andere met de illegale import van goederen. Frontex moet dat beter gaan coördineren. Er is nu al een Europees team van 500 personen dat snel kan worden ingezet als er ergens aan de grenzen een probleem is, bijvoorbeeld om medische zorg te bieden aan migranten. Ik stel me voor dat grenswachten uit verschillende landen in de toekomst ook vaker samen trainen. Het is zeer goed mogelijk dat Griekse grensbewakers naar Malta gaan om daar te helpen. Maar het blijven natuurlijk nationale functionarissen. Ik wil geen nieuwe groep van Europese bureaucraten creëren.”

Wilt u een Europese grenspolitie naar model van de NAVO? NAVO-militairen zijn in dienst van hun land, maar hebben gemeenschappelijke standaarden en kunnen onder één commando opereren?

„Waarom de NAVO? Europa! Ik zou graag zien dat er een dag komt waarop mensen met nationale uniformen – met een Europese vlag erop – samenwerken aan de grenzen van Polen en de Oekraïne. Waarom niet?”

De Amerikanen vragen al vingerafdrukken van buitenlandse bezoekers. Ze vragen luchtvaartmaatschappijen om persoonlijke gegevens van reizigers. Wordt Europa gedwongen de Amerikaanse standaard te volgen?

„We willen niet simpelweg dupliceren wat zij doen. De Amerikanen gebruiken nog geen irisscans waarmee nu tests worden gedaan op Heathrow, net als op de luchthavens van Parijs, Frankfurt en Amsterdam. We willen de beste technologie. En hier lopen wíj voorop. Maar het is wel belangrijk dat we gegevens kunnen uitwisselen met de Amerikanen.”

Deze week werd bekend dat de VS met een aantal EU-landen onderhandelen om vaker gewapende beveiligingsfunctionarissen te laten meereizen op vluchten van en naar de VS. Ook zouden de VS méér persoonsgegevens willen van reizigers dan vorig jaar is afgesproken met de EU. Wat vindt u daarvan?

„Dat ze willen praten over gewapende functionarissen kan ik begrijpen. Dat is geen Europese bevoegdheid, maar een zaak tussen lidstaten. Als de VS meer gegevens willen van reizigers dan we vorig jaar hebben afgesproken, dan kan dat niet. De Amerikanen hebben vorig jaar geaccepteerd dat dat een Europese aangelegenheid is.”