Waarom luisteren mensen zo graag naar muziek?

Gerko Vos uit Lisserbroek wil weten waarom (de meeste) mensen muziek leuk vinden. „Is er een evolutionair voordeel om naar muziek te luisteren”, vraagt hij.

Nee, dat niet. Uit onderzoek is nooit gebleken dat je van muziek ouder, mooier of gezonder wordt. Voor psycholoog Steven Pinker van Harvard University was het medio jaren negentig zelfs reden om te concluderen dat muziek in het evolutieproces niet meer was dan auditory cheesecake: overbodige luxe, hooguit een bijproduct van onze taal.

Pinkers these leidde tot hevige discussie onder wetenschappers, die het onderwerp tot dan toe massaal links lieten liggen. Sindsdien is het onderzoek enigszins op gang gekomen en is wat meer bekend over waarom we muziek luisteren, aldus Henkjan Honing, universitair hoofddocent muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam.

In eerste plaats is muziek volgens Honing een oeroud communicatiemiddel, mogelijk ouder dan taal. Hij trekt een vergelijking met de taal die ouders uitslaan tegen hun baby. „Dat is een soort muziektaal: melodisch en ritmisch en nog zonder al te veel grammatica.”

Belangrijker, zegt Honing, is dat je door muziek luisteren, kunt spelen met cognitieve functies. „Zoals leeuwen met elkaar spelen om te leren vechten, zo is muziek een middel om onze eigen emoties te ontdekken. Het helpt ons te begrijpen wie we zijn, biedt troost en leert ons omgaan met emoties. Door het speelse karakter is muziek vaak effectiever dan tekst of beeld.”

Daarnaast is muziek volgens Honing essentieel voor sociale cohesie. „Muziek helpt bij het creëren van het groepsgevoel en bij het vaststellen van je identiteit. Kijk maar naar rituelen als feestjes en begrafenissen, waar muziek meestal een centrale rol speelt.”

Met muziek benadrukken we rituelen die we belangrijk vinden. Al blijft onduidelijk waarom we op zulke momenten wel muziek maken en niet massaal gaan schilderen, zegt Honing. Conclusie: „Er is over muziek nog veel te leren.”

Freek Schravesande