Merwijk liegt en meent tegelijk

Cabaret Graag meneer Van Merwijk, door Jeroen van Merwijk. Gezien: 12/2 in De Griffioen, Amstelveen. Tournee t/m 17/5. Inl. 030-2313416, www.kikproductions.nl

Cabaret was oorspronkelijk tegenwind, zegt Jeroen van Merwijk in zijn nieuwe voorstelling – en hij bedoelt: ik ben de enige cabaretier die nog in de contramine is, terwijl de rest slecht onschuldig vermaak te bieden heeft. Dat is natuurlijk overdreven. Zelfs zijn eigen optreden is in de loop der jaren minder stekelig en tegendraads geworden. Tussen het vrolijke venijn dat zijn handelsmerk is geworden, schitteren nu ook een teer liefdesliedje en een weemoedig chanson over het verglijden van de tijd: „De Vijftigers zijn tachtig en de Tachtigers zijn dood”.

Maar behaagziek is hij nog altijd allerminst; zo’n tirade over gehandicapten die niet zielig willen zijn of zo’n uitval naar de moderne schilderkunst die niet in de schaduw van de middeleeuwse kan staan, zijn geen hapklare brokken voor een breed publiek. Evenmin als het cultuurpessimistische meezinglied De latten liggen laag, over het verlies aan niveau op allerlei gebieden in de maatschappij. Van mij zou dat het lijflied voor een nieuwe elitaire voorhoede mogen worden.

Dit is het tiende programma dat Jeroen van Merwijk in bijna twintig jaar heeft gemaakt. „Wat een vlucht heeft die carrière van mij sindsdien genomen!” roept hij uit. Om daaraan, als verongelijkt terzijde, toe te voegen dat twintig jaar „een heel hondenleven” is. Het zijn de klaaglijke kwinkslagen van een cabaretier met dwarse standpunten, een erudiet idioom, een hoogst origineel soort logica en een hang naar zelfingenomenheid met komische gevolgen. Ook in Graag meneer Van Merwijk, in de regie van Pieter Bouwman, is hij aan die kwaliteiten trouw gebleven. „Tegenwoordig moet je als kunstenaar alles echt menen,” hoont hij. „Terwijl kunst juist de waarheid moet liegen.” Van Merwijk doet beide. Hij meent en liegt tegelijk.