Instant-succes opzijn retour

Ooit revolutionair: een foto maken en direct het resultaat bekijken.

De polaroidtechniek is inmiddels ingehaald door de digitale fotografie.

Fotograaf Anton Corbijn met een polaroidcamera. Foto Camera Press D 79752-03 Anton Corbijn. Obligatory Credit - CAMERA PRESS / Perou. SPECIAL PRICE APPLIES - CONSULT CAMERA PRESS OR ITS LOCAL AGENT. Dutch photographer and - latterly - filmmaker Anton Corbijn. CAMERA PRESS/Hollandse Hoogte

Een plaatje schieten en daarna meteen bekijken kan ook zonder digitale camera. Het Amerikaanse Polaroid bracht zestig jaar geleden al een toestel op de markt dat een foto direct ontwikkelt en afdrukt.

Maar de instant fotografie is nu definitief ingehaald door het digitale tijdperk. Polaroid staakte de productie van directklaarcamera’s twee jaar geleden al; nu gaan ook de laatste drie fabrieken die nog films voor deze camera’s maakten, in de VS, Mexico en Enschede, dicht. Daarbij verdwijnen 450 banen van de 600 banen bij Polaroid, waar eind jaren zeventig van de vorige eeuw wereldwijd nog 21.000 mensen werkten. In 2001 ging Polaroid al eens failliet, maar het bedrijf maakte toen een doorstart.

In Enschede werkten tien jaar geleden nog 1.250 mensen in de Polaroid-fabriek. Nu zijn het er nog 185. Rond 1 juli wordt de productie van directklaarfilms stopgezet. Van een aanstaande sluiting is in de fabriek weinig te merken. De machines draaien volop. „Er wordt als een gek geproduceerd”, zegt vakbondsbestuurder Wiel Brand van FNV Bondgenoten.

Met de hoeveelheid films die straks op voorraad is, kan de al jarenlang krimpende directklaarmarkt voorlopig nog worden voorzien. Afhankelijk van de vraag, is de voorraad over een jaar of twee op. Alleen het Japanse Fuji produceert dan nog directklaarfilm. Polaroid is overigens nog op zoek naar een bedrijf dat het productieproces wil overnemen, om Polaroid-aanhangers tot in lengte van jaren van film te voorzien. Het bedrijf vindt de productie zelf te verliesgevend om in stand te houden.

Polaroid, begonnen als fabrikant van zonnebrillen, introduceerde de instantcamera in 1948. Een Polaroidcamera is een soort klein laboratorium waarmee het chemische proces dat nodig is om foto’s te ontwikkelen, kan worden uitgevoerd.

In de fabriek in Enschede, in het lawaai van de machine waarmee „de enveloppen” worden gemaakt waar de ontwikkelvloeistof in zit, staat Jan de Vries, lid van de ondernemingsraad. Volgens hem is er sprake van een gelaten sfeer onder het personeel. Bij Polaroid hebben ze afgelopen jaren als gevolg van de opkomende digitale fotografie al heel wat reorganisaties meegemaakt, vertelt hij. „We waren hier al een klein beetje op voorbereid.”

De gemiddelde leeftijd in het bedrijf ligt rond de zestig jaar. „De meesten werken al 25 tot 30 jaar bij dit bedrijf. Zij zijn hier altijd tevreden geweest”, aldus De Vries. De fabriek is bijna 40 jaar oud. Volgens de vakbonden en de ondernemingsraad is er sprake van een goed sociaal plan voor het personeel. Binnenkort wordt een bijeenkomst gehouden waar het personeel over alle mogelijkheden wordt geïnformeerd. Er zal straks nog werk zijn voor ongeveer 30 medewerkers in een nog te openen distributiecentrum in Enschede.

Financieel directeur Marc Roskam van Polaroid in Enschede bestrijdt dat het bedrijf de aansluiting met de digitale fotografie gemist heeft. „We zitten midden in een transformatieproces”, zegt hij. Deze zomer brengt Polaroid een kleine mobiele printer op de markt die werkt met Zero Ink-technologie. „Dan kun je bijvoorbeeld een foto maken met je mobiele telefoon en die ter plekke afdrukken. Zo heb je toch nog die instant beleving.”