Ga nu toch eens weg man

Zijn afscheid moet Ton Westendorp zich anders hebben voorgesteld, toen hij in 1984 aantrad als bestuursvoorzitter van Nedap, de Nederlandse Apparatenfabriek uit Groenlo. Herstel: toen hij aantrad als bestuurslid, of liever nog: als medewerker.

Want Ton Westendorp houdt niet van titels en van hiërarchie. Ooit schafte hij de taakomschrijvingen af van de ruim 610 medewerkers en schrapte de functievermeldingen op de visitekaartjes. In plaats daarvan kwamen abstracte symbolen die de functies moesten uitbeelden. Op zijn eigen kaartje staat een schuinlopende brede oranje streep. Een spoetnik, legde hij ooit in Quote uit. „Constant op verkenning naar nieuwe ontwikkelingen.”

En juist aan het gisteren aangekondigde vertrek van deze topman ligt een conflict ten grondslag over hiërarchie en taakomschrijving. Over twee weken stapt Westendorp op, een half jaar eerder dan gepland. Hij wordt opgevolgd door twee mensen, de huidige directieleden Ruben Wegman en Willem Badenhop.

De laatste twee maanden van zijn ruim 23-jarig bewind had Westendorp ruzie met zijn raad van commissarissen over het bestuursmodel van Nedap. Westendorp is primus inter pares, een meewerkend voorman tussen alle medewerkers. Zij allen moeten als ondernemer opereren, vond hij. Dat bevordert de creativiteit. Managers inspireren niet. Dat zijn „beheerders die klaar staan met het rode potlood”.

De commissarissen willen juist een formele bestuurshiërarchie invoeren, met afgebakende taken en verantwoordelijkheden. Een modern model dat beter past bij het beursfonds Nedap dat de maker van stemmachines en prikklokken al sinds 1948 is. De aanstaande bestuurswissel is een compromis. De twee nieuwe topmannen zullen „de directie in nauw en collegiaal overleg voeren”.

Westendorp maakte naam met originele jaarverslagen (handgeschreven of geïllustreerd met kindertekeningen of portretten van „krachtige individuen” als Gandhi en Hitler). Hij geldt als een sobere, bescheiden topman, zonder optieregelingen, zonder opsmuk. Hij wilde nooit op foto’s staan, hield geen persconferenties. „Het draait niet om mij, het draait om het bedrijf”, luidde zijn motto. Zijn bijzondere managementstijl wierp vruchten af. Onder zijn leiding steeg het aandeel jaarlijks met gemiddeld 14,8 procent, tweemaal zoveel als de AEX-index.

Bloemen en lof zullen Westendorps ten deel vallen, tijdens de volgende aandeelhoudersvergadering van de Groenlose uitvinders eind mei. In het Amsterdamse Amstel Hotel – dat dan weer wel.

Philip de Witt Wijnen